Aktualności:

Numer 11(233)    listopad 2004Numer 11(233)    listopad 2004
fot.Andrzej Karpowicz
2009 X 16 Blask dawnych ikon

Wystawa „Arcydzieła malarskie XIII-XIX wieku z muzeów i prywatnych kolekcji Bułgarii” została otwarta 2 września w Państwowym Muzeum Historycznym w Moskwie. Na wystawie można obejrzeć 56 starych ikon i piętnastowieczną płaszczenicę z baczkowskiego monasteru. Wśród eksponatów kluczowe miejsce zajmuje pięć dwustronnych, ponadmetrowej wysokości, ikon.
Na odwrocie ikony św. Jerzego mamy przedstawionych jego rodziców, św.św. Gerontija i Polichronię – podkreśliła Ralica Usiewa, dyrektor wystawy. – Najprawdopodobniej ikona ta wyszła spod ręki trzynastowiecznych konstantynopolitańskich mistrzów, a pochodzi z cerkwi św. Jerzego ze starożytnego miasta Nesebr – jednego z samodzielnych artystycznych ośrodków średniowiecznej Bułgarii. Wizerunki rodziców św. Jerzego są bardzo rzadko spotykane w bizantyńskim malarstwie, a przedstawienia ich trojga na jednej desce wręcz unikalne.
Drugi znaczący przykład sztuki bizantyńskiej – monumentalna ikona Chrystusa Pantokratora z XIII wieku także pochodzi z Nesebru. Obie ikony wystawiane są po raz pierwszy po restauracji. Rozmieszczona tuż obok Pantokratora starożytna ikona Bogarodzicy Odigitrii (XIV w., Płowdiw) znacznie ucierpiała – oblicze Matki Bożej jest zatarte, natomiast lik błogosławiącego Dzieciątka tak samo wyraźny jak siedem wieków wcześniej.
Podczas restauracji płaszczenicy z baczkowskiego monasteru (XV w.) odkryto przyszyte od spodu fragmenty stronic trzech różnych rękopisów z XIII-XV wieków. Służyły jako podkładka do szycia, dzięki czemu restauratorzy mogli przeczytać tropar’ z XV wieku, co ostatecznie wpłynęło na ustalenie daty zabytku.
Obok przykładów bizantyńskiej tradycji na wystawie można obejrzeć także eksponaty późniejszego „narodowego” kierunku, w tym dwie tzw. jerusalimie – grube płótna o szerokości od półtora do dwóch metrów, na których temperą przedstawiono szereg tematów związanych z pielgrzymką do Grobu Pańskiego.
Pielgrzymki do Ziemi Świętej stały się powszechne wśród Bułgarów w dziewiętnastym wieku i przyczyniły się do umocnienia wiary w okresie tureckiej niewoli. Jerusalimie pełniły rolę domowego ikonostasu, a jednocześnie świadectwa o pielgrzymce. W centrum jerusalimii z reguły była przedstawiana świątynia Grobu Pańskiego i zejście bogosławionego Ognia.

Wasze opinie:



W najnowszym numerze:

Cud Świętego Ognia - Andrzej Charyło
Misterium Wcielenia Słowa zawiera w sobie
znaczenie wszystkich symboli i zagadek Pisma,
także ukrytego sensu wszystkich stworzeń zmysłowych
i duchowych. Jednakże ten, kto zna misterium Krzyża i Grobu, zna również podstawową rację wszystkich rzeczy. Przeto ten, kto bada jeszcze dalej i jest wtajemniczony w misterium Zmartwychwstania, dowiaduje się o celu,
dla którego Bóg stworzył wszystkie rzeczy na początku.
św. Maksym Wyznawca (więcej...)
Na Ukrainie bez zmian - Eugeniusz Czykwin
Na Ukrainie, mimo kampanii przed wyborami prezydenta – wyniki będą znane już po oddaniu bieżącego numeru Przeglądu do druku – nie ustają akty agresji wobec kanonicznej Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi (UPC). (więcej...)
Prawosławne serce Zachodu - Marcin Cielecki
Clément nie zajmował się potępianiem, pouczaniem, moralizatorstwem; on zajmował się pięknem. Pisał z zachwytu w zachwycie. W tym roku mija dziesiąta rocznica jego śmierci.
(więcej...)
Hagia Sophia – czyja? - Eugeniusz Czykwin
15 marca 2019 roku w miejscowości Christchurch w Nowej Zelandii doszło do tragedii. W dwóch meczetach 28-letni Australijczyk zabił pięćdziesiąt osób, a kolejne kilkadziesiąt ranił. Przed atakiem zamachowiec opublikował 73-stronicowy manifest, w którym wyjaśniał motywy swego postępowania. Między innymi wspominał Sobór Mądrości Bożej – Hagia Sophię, nazywając Stambuł Konstantynopolem i wzywał do zabicia prezydenta Turcji Redcepa Erdogana i kanclerz Niemiec Angeli Merkel. W zbrodniczym ataku znalazły się także polskie wątki – terrorysta na broni, z której strzelał, wypisał nazwisko Feliksa Kazimierza Potockiego, który walczyl z Turkami pod Wiedniem. (więcej...)