Numer 5(359)    maj 2015Numer 5(359)    maj 2015
fot.Siergiej Prokudin-Gorskij
Cmentarze po obu stronach Bugu
Grzegorz Jacek Pelica
"Cmentarze po obu stronach Bugu”, książka pod naukową redakcją Feliksa Czyżewskiego, Hrihorija Arkuszyna i Agnieszki Dudek-Szumigaj, ukazała się na przełomie 2014 i 2015 roku. Przygotowały ją Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska, Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Towarzystwo Popularyzacji Piękna Polesia we współpracy z Towarzystwem Ukraińskim w Lublinie. W pracach nad wydaniem publikacji uczestniczyli też naukowcy ze Wschodnioeuropejskiego Uniwersytetu im. Łesi Ukrainki w Łucku oraz młodzież szkolna z Homla, Łucka i okolic.

Na spotkaniu w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie, na które przybyli przedstawiciele władz samorządowych i administracji województwa, konsulatu ukraińskiego oraz samorządów lokalnych, mówiono o współpracy środowisk naukowych, społecznikowskich i samorządów w zachowaniu wielokulturowego dziedzictwa pogranicza etniczno-kulturowego.

Wydanie książki – jak przypomniał prof. Czyżewski – było tylko jednym z elementów tej współpracy, która w latach 2013-2015 zaowocowała porządkowaniem prawosławnych oraz rzymskokatolickich i greckokatolickich cmentarzy, katalogowaniem pochówków i nagrobnych inskrypcji cmentarzy na zachodnim Polesiu, Wołyniu, południowym Podlasiu, Chełmszczyźnie i Lubelszczyźnie wschodniej, nadbużańskiej. Uczestniczyli w tym gimnazjaliści z powiatów bialskopodlaskiego, chełmskiego i włodawskiego, młodzież licealna i studencka z Lubelszczyzny oraz dorośli pasjonaci i regionaliści.

– Cmentarze zajmują ważne miejsce w historii wspólnot lokalnych – kontynuował prof. Czyżewski. – Granica między sacrum i profanum często jest na nich płynna i względna. Projekt wymaga kontynuacji, do prac nad nim powinni być zaproszeni Białorusini.

O. Andrzej Konachowicz, zabierając głos w imieniu arcybiskupa Abla, wyraził zdziwienie, że uporządkowaniem cmentarzy zajęli się naukowcy, podczas gdy powinna się o nie troszczyć miejscowa ludność, której przodkowie tam spoczywają. Cmentarz, miejsce wiecznego spoczynku, jest sacrum i przestrzenią uświęconą i dotyczy każdego z nas, bo kiedyś będą tam odwiedzać nasze doczesne szczątki dzieci, wnuki, współpracownicy.

Dwujęzyczna polsko-ukraińska publikacja zawiera dziewiętnaście historycznych, kulturoznawczych, dokumentalnych i teologicznych monografii oraz dwanaście prac studenckich, a także dużą ilość fotografii, tablic i liczne przykłady polskich i ruskich inskrypcji.

Są tam m.in. artykuły Beaty Józefów-Walęciuk o roli kobiet w obrzędach pogrzebowych, ks. Marcina Gościka o śmierci i zmartwychwstaniu, Igora Demjaniuka o zabytkowych kaplicach i kryptach na zachodniej Białorusi, Krzysztofa Snarskiego o cmentarzach starowierskich, Katieriny Kozak o polskich nagrobkach z XVII-XX wieku na Wołyniu, Marka Olejnika o nekropolii chełmskiej i Jurija Mazuryka o nekropolii Uhrowska.

Promocji towarzyszyła wystawa „Przygraniczne cmentarze Lubelszczyzny”.

Grzegorz Jacek Pelica

H. Arkuszyn, F. Czyżewski, A. Dudek-Szumigaj,
Cmentarze po obu stronach Bugu,
Włodawa – Lublin 2014, ss. 342, il.

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token