Numer 12(366)    Grudzień 2015Numer 12(366)    Grudzień 2015
fot.Michał Bołtryk
W Białej Podlaskiej
Natalia Klimuk
Niewątpliwie ośrodkiem kultury prawosławia, choćby z racji największego zagęszczenia prawosławnych, jest Białystok, ale ci, którzy są zainteresowani kulturą prawosławia właśnie, powinni zwracać też uwagę na inne kierunki. Na pewno będzie to Warszawa jako stolica, miejsce posiedzeń soboru biskupów PAKP, miasto uczelni wyższych, w tym prawosławnych teologicznych. Warto śledzić co się dzieje w Krakowie, w którym tutejsza parafia prawosławna wraz z Uniwersytetem Jagiellońskim organizuje silne merytorycznie konferencje o chrześcijaństwie. I przyglądać się temu, co się dzieje w różnych częściach Polski, gdzie często małe społeczności prawosławne są w stanie organizować cykliczne kilkudniowe imprezy czy sumiennie realizować rozciągnięte na lata prace – jak na przykład w Gorlicach – nad poszerzeniem i digitalizacją cennych zbiorów bibliotecznych. Warto widzieć działalność dekanalnych ośrodków kultury. Wymienię, znów dla przykładu tylko dwa (podsuwa je pora roku): Siemiatycze z listopadowym międzynarodowym przeglądem pieśni religijnej i paraliturgicznej, czy Terespol z również międzynarodowym styczniowym festiwalem kolęd wschodniosłowiańskich. Jako dziennikarze staramy się o tych wszystkich działaniach opowiedzieć na naszych łamach, zauważyć ich specyfikę, docenić trud organizatorów. Jest czym się cieszyć.

Znaczącym ośrodkiem kultury prawosławnej jest też Biała Podlaska, gdzie głęboko zakorzenione prawosławie przetrwało mimo wielu prób wyrugowania go. Żyją tu ludzie, którzy wierzą (bo bez wiary mówienie o kulturze prawosławia jest czczym gadaniem) i działają. Niewątpliwie ważną rolę w tych działaniach odgrywa arcybiskup diecezji lubelskochełmskiej Abel i duchowni trzech tutejszych parafii, najstarszej św.św. Cyryla i Metodego przy ul. Terebelskiej i dwóch młodszych – wojskowej św. ap. Marka i cywilnej św. Serafina (Ostroumowa), dla których wspólną świątynią jest cerkiew wojskowa przy ul. Dokudowskiej.

Biała Podlaska to siedziba Podlaskiego Centrum Kultury Prawosławnej, którego dyrektorem jest o. Andrzej Pugacewicz. Tu działa chyba najsilniejsze w diecezji parafialne bractwo młodzieżowe, nad którym opiekę sprawuje o. Marcin Gościk. W tym mieście od ponad dziesięciu lat odbywa się międzynarodowa konferencja slawistyczna „Św.św. Cyryl i Metody w kulturze Słowian”, której współorganizatorem jest parafia. Stąd pochodzi i stąd na artystyczne opisywanie prawosławia wyrusza fotograf Tadeusz Żaczek. W tutejszym Muzeum Południowego Podlasia znajduje się bogata kolekcja ikon. Tu są wydawane książki, o których warto wiedzieć.

Przypomnijmy nagradzaną i docenianą także poza kręgami prawosławnymi książkę „Dwie godziny”, czyli zebrane przez młodzież wspomnienia wysiedlonych podczas Akcji Wisła. Warto odnotować prace bialskiego socjologa Wiesława Romanowicza, pracownika naukowego Państwowej Szkoły Wyższej w Białej Podlaskiej. Jego zainteresowania naukowe to socjologia religii i moralności, a bardziej szczegółowo – społeczne aspekty ruchu ekumenicznego, zagadnienia mniejszości religijnych w Polsce i przemiany religijności społeczeństwa polskiego. Pisaliśmy o „Aktywności społeczno-religijnej młodzieży prawosławnej na Lubelszczyźnie” (PP 5/2011), „Religijności wyznawców prawosławia w Polsce. Raport z badań socjologicznych” (PP 7/2013). Kontynuacją i uszczegółowieniem tego samego kierunku badań jest książka „Świadomość religijna i moralna młodzieży prawosławnej”. To ważne pozycje. Przede wszystkim są nowatorskie. O ile badania nad religijnością katolików w Polsce trwają od lat, podobnych, ale dotyczących prawosławia, dotąd nie było.

Wiesław Romanowicz podjął się też funkcji redaktora naczelnego nowej serii „Prawosławie. Studia Humanistyczno-Społeczne”. Jej wydawcą jest tutejsze centrum kultury prawosławnej. Właśnie ukazał się pierwszy tom. Cykl ma być poświęcony „polskiemu prawosławiu”, a nie „prawosławiu w Polsce”, co jest podkreślone w słowie wstępnym. To słuszne założenie, bo polskie prawosławie ma swoją specyfikę i – co działalność wspomnianych instytucji kultury pokazuje – jest obecne w kulturze polskiej od początku tworzenia się polskiej państwowości. Zamieszczone teksty dotyczą historii, teologii, moralności, dokumentują wydarzenia z diecezji lubelsko-chełmskiej. W założeniu wydawnictwo ma mieć charakter międzynarodowy, otwarty na wszelakie aspekty kultury prawosławia, ale z ukłonem w kierunku zagadnień z regionu chełmsko-podlaskiego właśnie. Życzymy, by kolejne tomy serii pojawiały się cyklicznie.

Natalia Klimuk

Wiesław Romanowicz, Świadomość religijna i moralna młodzieży prawosławnej, Biała Podlaska 2013, ss. 242.
Prawosławie, Studia Humanistyczno-Społeczne, red. Wiesław Romanowicz, Biała Podlaska 2015, ss. 162.

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token