Numer 5(371)    Maj 2016Numer 5(371)    Maj 2016
fot.Jarosław Charkiewicz
O małżeństwie i przeszkodach w jego zawarciu
Chambésy-Genewa
I. PRAWOSŁAWNE
MAŁŻEŃSTWO

1. Instytucja rodziny staje obecnie w obliczu zagrożenia sekularyzacją i relatywizmem moralnym. Cerkiew prawosławna naucza o świętości małżeństwa, którego koniecznym warunkiem jest wolny związek pomiędzy mężczyzną a kobietą.
2. W Cerkwi prawosławnej małżeństwo jest uważane za najstarszą instytucję prawa Bożego, ponieważ zostało ustanowione jednocześnie ze stworzeniem pierwszych ludzi, Adama i Ewy (Rdz 2,23). Związek ten od samego początku służy nie tylko duchowej wspólnocie pary – mężczyzny i kobiety – lecz także zapewnieniu przedłużenia życia rodzaju ludzkiego. Dlatego małżeństwo mężczyzny i kobiety, pobłogosławione w raju, stało się sakramentem (misterium), o którym wspomina się w Nowym Testamencie, gdy Chrystus dokonał „pierwszego znaku”, zamieniając wodę w wino w czasie ślubu w Kanie Galilejskiej i objawiając w ten sposób Swoją chwałę (J 2,11). Sakrament nierozerwalnego związku mężczyzny i kobiety jest obrazem zjednoczenia Chrystusa i Cerkwi (Ef 5,32).
3. Chrystocentryczny charakter sakramentu małżeństwa wyjaśnia więc, dlaczego biskup lub prezbiter błogosławią ten święty związek za pośrednictwem specjalnej nodlitwy (obrzędu), dlatego też św. Ignacy Teofor w Liście do Polikarpa podkreślał, by ci, którzy wstępują we wspólnotę małżeńską, czynili to „za zgodą biskupa, aby małżeństwo było zawarte w Panu, a nie według pożądliwości. Niechaj wszystko dokonuje się na chwałę Bożą” (rozdz. V, 2). W ten sposób zarówno świętość ustanowionego przez Boga związku, jak i głęboka duchowa treść małżeńskiego węzła wyjaśniają żądanie wyeksponowania: „małżeństwo niech będzie we czci u wszystkich, a łoże małżeńskie niech będzie nieskalane” (Hbr 13,4), dlatego też Cerkiew potępia jakiekolwiek naruszenie jego czystości (Ef 5,2-5; 1 Tes 4,4; Hbr 13,4 i in.).
4. Zjednoczenie mężczyzny i kobiety w Chrystusie stanowi małą Cerkiew lub obraz Cerkwi. W tym kontekście Klemens Aleksandryjski głosi: „Kimże zaś są ci dwaj lub trzej, zebrani w imię Chrystusa, pośród których jest Pan? Czy nie są to mężczyzna, kobieta i dziecko? Bo przecież kobieta połączona została z mężczyzną z woli Bożej” (Kobierce 3,10, PG 8,1169В). Związek mężczyzny i kobiety jest dzięki Bożemu błogosławieństwu podniesiony na wyższy stopień, ponieważ wspólnota jest wspanialsza od indywidualnego istnienia, gdyż wprowadza ich do porządku Królestwa Przenajświętszej Trójcy. Niezbędnym warunkiem wstępnym jest dla małżeństwa wiara w Jezusa Chrystusa, wiara, którą powinni wyznawać narzeczony i narzeczona, mąż i żona. Fundamentem jedności w małżeństwie jest jedność w Chrystusie, ażeby po pobłogosławieniu przez Świętego Ducha miłości małżeńskiej mogła znaleźć swoje odzwierciedlenie miłość Chrystusa i Cerkwi jako tajemnica Królestwa Bożego, wiecznego życia człowieka w miłości Bożej.
5. Obrona świętości sakramentu małżeństwa zawsze miała szczególne znaczenie dla ochrony rodziny, która pozwala wspólnocie małżonków promieniować zarówno w Cerkwi, jak i w całym społeczeństwie. W ten sposób wspólnota osób, powstała w sakramencie małżeństwa, nie jest jedynie konwencjonalnym związkiem naturalnym, lecz twórczą mocą duchową dla świętej instytucji rodziny. Tylko ona zapewnia ochronę i wychowanie dzieci zarówno w misji duchowej Cerkwi, jak i w społeczeństwie.
6. Cerkiew zawsze podchodziła z niezbędną surowością oraz z należną wrażliwością duszpasterską, na wzór wyrozumiałości Apostoła Narodów Pawła (Rz 7,2-3; 1 Kor 7,12-15,39 i in.), zarówno do pozytywnych warunków wstępnych (różnica płci, odpowiedni wiek i in.), jak i do negatywnych warunków wstępnych (pokrewieństwo, powinowactwo, pokrewieństwo duchowe, już zawarte małżeństwo, różnica wiary i in.), zawarcia sakramentu małżeństwa. Duszpasterska wrażliwość jest niezbędna nie tylko dlatego, że tradycja biblijna potwierdza naturalny związek węzła małżeńskiego z tajemnicą Cerkwi, ale też dlatego, że praktyka cerkiewna nie wyklucza przyjęcia pewnych zasad naturalnego prawa grecko-rzymskiego w kwestii małżeństwa, które eksponują węzeł małżeński, łączący mężczyznę i kobietę, jako „wspólnotę prawa boskiego i ludzkiego” (Modestyn) i są zgodne ze świętością nadawaną przez Cerkiew sakramentowi małżeństwa.
7. W tych tak niesprzyjających dla sakramentu małżeństwa i świętej instytucji rodziny współczesnych uwarunkowaniach biskupi i duszpasterze powinni rozwinąć wzmożoną pracę duszpasterską, aby ojcowsko bronić wierzących, wspierając ich, aby umocnili swoją nadzieję, która została zachwiana w wyniku rozmaitych trudności, poprzez budowanie instytucji rodziny na nieporuszonych fundamentach, których ani deszcz, ani rzeki, ani wiatry nie są w stanie zniszczyć, jako że te fundamenty są skałą, skałą zaś jest Chrystus (Mt 7,25).
8. Małżeństwo jest podstawą rodziny, a rodzina uzasadnieniem i realizacją małżeństwa. Wywierany we współczesnym świecie nacisk na uznanie nowych form partnerstwa jest realnym zagrożeniem dla prawosławnych chrześcijan. Pogłębiający się kryzys małżeństwa i rodziny, przejawiający się w różnych formach, głęboko niepokoi Cerkiew prawosławną nie tylko z powodu negatywnych konsekwencji w strukturze społeczeństwa, lecz również z powodu zagrożenia specyficznych relacji w łonie tradycyjnej rodziny. Głównymi ofiarami tych tendencji są pary małżeńskie, a przede wszystkim dzieci, jako że, niestety, to zwykle one w dzieciństwie cierpią, choć nie są za to odpowiedzialne.
9. Zgodnie z prawem, zarejestrowany cywilny związek małżeński między mężczyzną a kobietą nie ma charakteru sakramentalnego, stanowi akt partnerstwa zatwierdzony przez państwo, odmienny od małżeństwa pobłogosławionego przez Boga i Cerkiew. Członkowie Cerkwi, którzy zawierają cywilny związek małżeński, powinni być traktowani z duszpasterską odpowiedzialnością, która jest niezbędna, aby zrozumieli oni wartość sakramentu małżeństwa oraz wypływających z niego błogosławieństw.
10. Cerkiew nie uznaje związków partnerskich jednej płci swoich członków lub też jakiejkolwiek innej formy partnerstwa swoich członków innej niż małżeństwo. Cerkiew powinna dołożyć wszelkich możliwych duszpasterskich starań, aby ci jej członkowie, którzy skłaniają się ku takim formom związków partnerskich, mogli zrozumieć prawdziwy sens pokajania i pobłogosławionej przez Cerkiew miłości.
11. Najcięższe konsekwencje obecnego kryzysu znajdują wyraz w groźnym wzroście liczby rozwodów, aborcji oraz w wielu innych wewnętrznych problemach życia rodzinnego. Te konsekwencje stanowią ogromne wyzwanie dla misji Cerkwi we współczesnym świecie, dlatego też pasterze Cerkwi powinni dołożyć wszelkich starań w celu rozwiązania tych problemów. Cerkiew prawosławna z miłością wzywa swe dzieci oraz wszystkich ludzi dobrej woli do zachowania wierności wobec świętości rodziny.

II. PRZESZKODY
[W ZAWIERANIU]
MAŁŻEŃSTWA
1. W odniesieniu do przeszkód [w zawieraniu] małżeństwa z powodu pokrewieństwa, powinowactwa, adopcji i pokrewieństwa duchowego, zastosowanie mają przepisy kanonów (53. i 54. kanony Soboru in Trullo) oraz zgodna z nimi praktyka cerkiewna w takiej postaci, w jakiej jest obecnie stosowana w lokalnych autokefalicznych Cerkwiach prawosławnych oraz określana i opisywana w ich statutach oraz decyzjach ich synodów.
2. W przypadku małżeństwa nieostatecznie rozwiązanego lub unieważnionego, jak też uprzednio zawartego trzeciego małżeństwa, obowiązuje [zasada], że stanowią one absolutną przeszkodę do zawarcia małżeństwa, zgodnie z prawosławną tradycją kanoniczną, która kategorycznie potępia dwużeństwo oraz czwarte małżeństwo.
3. Zgodnie ze świętymi kanonami, według zasad akrybii [skrupulatności], zakazuje się wstępowania w związek małżeński po przyjęciu mniszych postrzyżyn (16 kanon IV Soboru Powszechnego i 44 kanon Soboru in Trullo).
4. Zgodnie z obowiązującą tradycją kanoniczną (3 kanon Soboru in Trullo), kapłaństwo stanowi przeszkodę do zawarcia małżeństwa.
5. W odniesieniu do małżeństw mieszanych prawosławnych z innowiercami bądź też z niechrześcijanami, została podjęta następująca decyzja:
a) małżeństwo prawosławnych z nieprawosławnymi jest zakazane, zgodnie z kanoniczną akrybią [skrupulatnością], nie mogąc być pobłogosławione (72 kanon Soboru in Trullo), może jednak otrzymać błogosławieństwo ze względu na łaskawość i miłość do ludzi, pod wyraźnym warunkiem, że dzieci z tego małżeństwa zostaną ochrzczone i wychowane w Cerkwi prawosławnej;
b) małżeństwo prawosławnych z niechrześcijanami jest, zgodnie z kanoniczną akrybią [skrupulatnością], absolutnie zakazane;
6. Praktyka, podczas stosowania tradycji cerkiewnej pod względem przeszkód do zawarcia małżeństwa, powinna też brać pod uwagę odnośne przepisy prawne każdego państwa, nie przekraczając granic cerkiewnej ekonomii.
7. Stosowanie cerkiewnej ekonomii zostaje określone przez Święty Synod każdej autokefalicznej Cerkwi prawosławnej, zgodnie z zasadami wynikającymi z kanonów cerkiewnych, w duchu duszpasterskiej troski o zbawienie człowieka.

Chambésy-Genewa
27 stycznia 2016 roku


tłum. o. Andrzej Kuźma, Jerzy Betlejko, Jarosław Charkiewicz

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token