Numer 8(374)    Sierpień 2016Numer 8(374)    Sierpień 2016
fot.Jarosław Charkiewicz
Prawosławne pamiątki
Mirosław Pisarkiewicz
Wielowyznaniowy Cmentarz św. Jerzego powstał w Toruniu w 1811 roku. Zmarłych prawosławnych zaczęto na nim chować prawdopodobnie już w okresie II RP. Miało to związek z powstaniem w Toruniu w 1922 roku parafii prawosławnej św. Mikołaja (istniejącej do dzisiaj), której zadaniem była działalność wśród żołnierzy prawosławnych i ludności cywilnej, która liczyła przed 1939 rokiem około 1500 osób. Współcześnie niewielka społeczność prawosławna, mieszkająca w Toruniu, posiada cerkiew św. Mikołaja przy ul. Podgórnej.
Obecnie na cmentarzu św. Jerzego w pobliżu dawnej kaplicy cmentarnej z 1885 roku znajduje się kwatera, w której zachowało się ponad 20 nagrobków prawosławnych, wymieszanych z katolickimi. Poza inskrypcją na grobie pułkownika Ponomariewskiego- Swiderskiego wszystkie napisy są w języku polskim.
Najstarsze pomniki pochodzą z 1at 40. XX wieku i należą do kpt. Jerzego Abramowicza (†1947) i małżonków Abacjew – Haliny (lat 89 - †1993) i Konstantego (lat 57 - †1948).
Na toruńskim Cmentarzu św. Jerzego spoczęli m.in. pułkownik Jurij (?) Jefimowicz Ponomariewskij-Swiderskij (1868- 1950?); u dołu rosyjskojęzycznej inskrypcji znajduje się zatarta dedykacja fundatorów (?) nagrobka, kapitan WP Jerzy Abramowicz (1886-1947); na pomniku umieszczono fotografię kapitana w mundurze oficerskim i prawdopodobnie jego żony, nauczycielka Eugenia Zdanowicz (1909-1967), Leonid Żytkowicz (1909-1991) – historyk, profesor zwyczajny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu – dziekan Wydziału Humanistycznego oraz profesor Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, urodzony w Smorgoniach koło Oszmiany, Lubow Żytkowiczowa z Sinickich (1889-1975), Helena Żytkowicz (1934-2015), Anna Żytkowiczowa (1904-1991).
Ciekawostką jest umieszczenie na grobie prof. Żytkowicza napisu „z Wilna”, podczas gdy w oficjalnych biogramach profesora podawane jest Smorgonie w dawnym powiecie oszmiańskim jako miejsce urodzin. W oficjalnych biogramach figuruje jako data urodzenia rok 1910, natomiast rodzina umieściła na grobie rok 1909.
Poza obejściem grobowym rodziny Żytkowiczów, otoczonym metalową kratą ogrodzeniową, w którym umieszczono kamienny pomnik profesora, pozostałe nagrobki zachowane na cmentarzu św. Jerzego wykonano przeważnie z cementu lub lastryko. Szybko ulegają destrukcji.

Mirosław Pisarkiewicz, fot. autor

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token