Numer 9(375)    Wrzesień 2016Numer 9(375)    Wrzesień 2016
fot.Anna Radziukiewicz
Ona patrzy nam w twarz
Irena Saszko
Czytelnicy serii „Światło Przemienienia”, wydawanej od 2003 roku przez diecezję lubelsko-chełmską, otrzymali siódmy jej tom „Maryja a Trójca Święta w tradycji liturgicznej Kościoła prawosławnego” Ireny Saszko. Praca została napisana na podstawie tłumaczeń ksiąg liturgicznych w języku scs pod opieką prof. Krzysztofa Leśniewskiego i obroniona w Instytuce Ekumenicznym KUL 22 marca 2013 roku.
Irena Szeszko jest Ukrainką, polonistką z Chmielnickiego, wykładowcą KUL, UMCS i Uniwersytetu Narodowego w Chmielnickim, autorką piętnastu polskich i ukraińskich prac naukowych, ostatnio tłumaczką przysięgłą w Lublinie.
Książka Ireny Saszko jest podzielona na trzy rozdziały, co wynika z trynitarnego ujęcia tematu, jak i osoby Przenajświętszej Bogarodzicy i Matki Jezusa. Publikacja jest przejrzysta i nie nuży aparatem naukowym, jakże bogatym, z 23-stronicową bibliografią, która może być przewodnikiem do wielu jeszcze opracowań.

Tytuły i wskazania
Czasami autorka odkrywa przed czytelnikiem prawdy często zapomniane. Oto niektóre z nich: „Radość bowiem nie jest wyłącznie stanem lub uczuciem, lecz jednym z objawień o wszechświecie”; „Pęta grzechu rozwiązuje (Jezus) Swymi pieluchami i Swoimi niemowlęctwem uzdrawia Ewy ciężkie bóle rodzenia” (s. 264-265); „W Najświętszej Dziewicy nie ma cienia koncentracji na sobie (…). Prawdziwa miłość nikogo nie wyklucza, lecz pragnie każdego obdarować” (s. 306-307); „Dziewiczość jest erosem wolnym od ograniczeń chciwości i przyjemności (…). Kobiece ciało oraz jego naturalne piękno Święta Księga objawia jako kwintesencję prawdziwości i piękna stworzenia” (s. 255-256); Maryja w Kanie „przyśpieszyła Godzinę Syna Człowieczego” (s. 376). W Łonie Kościoła/Cerkwi „nieustannnie rodzą się synowie i córki Królestwa, którzy swoje polityczne, kulturowe, ekonomiczne, rodzinne i publiczne życie przeżywają w sposób nadprzyrodzony, to znaczy jako dynamiczną wolność, jako cud”, który udoskonala i zmienia ludzkość. Dzięki takim ludziom, zanurzonym w odradzającym Źródle Zapieczętowanym i Ziemi Urodzajnej (teologiczne tytuły Maryi) polityka otrzymuje charakter „kapłański”, nauka – profetyczny, ekonomia – filantropijny, a rodzina – mistyczny; sam Kościół staje się życiodajnym źródłem (s. 274).
Materią, z której autorka wybiera drogocenne perły tytułów Maryi (ponad 50!), są teksty liturgiczne Minei Świątecznej, Triodionu Paschalnego i Postnego; przywołuje wersety ewangelijne, stychiry Utrienii i Wieczerni, Powieczerija i obrzędu Pochwały, a także Godzinek. Objaśnia przy tym, co to znaczy, że Maryja to Święta Arka, Boży Tron, Rydwan Ogniowy, Wonne Kadzidło, Żywy Obłok, Duchowa Drabina, Brama Niebiańska, Księga Boża Zapieczętowana – w relacji w Boga, Stwórcy, od Którego prowadzi niczym Most łączący ludzi z Bogiem – do Nowego Przymierza, gdzie Córka Boga Ojca staje się Theotokos: Świątynią Bożej Chwały, Złotą Kadzielnicą Słowa, Rajem Słowa, Drzwiami na Wschód Wystawionymi, Księgą Słowa Życia, Rodzicielką Słowa, Karmicielką i Piastunką Bożego Syna…
W kontekście Zaśnięcia i przyjęcia do Nieba Bogarodzicy – Osoby czerpiącej ze Wspólnoty Trójcy Boskich Osób – Irena Saszko formułuje ważkie stwierdzenie: „…człowiek jest osobą o tyle, o ile pozostaje w relacji miłości zarówno ku Bogu, jak też ku innemu człowiekowi, ku ludziom i ku stworzeniu. Dlatego nikt nie jest osobą, jeśli nie patrzy innym w twarz”. Gorliwość (w zdobywaniu Królestwa) polega na pokornej miłości; wspólnota miłości jest pożyteczna i jak najbardziej niezbędna do zdobycia prawdy. Osobista nieśmiertelność (ekstaza) to wyjście poza granice skończoności, czerpanie życia z relacji z Oblubieńcem (s. 173, 174, 273).

Święta w samo południe zła
Irena Saszko poświęciła rozdział relacji Maryi do Ducha Świętego, przede wszystkim ze względu na to, że i tak Duch Święty jest wszechobecny w życiu Theotokos (s. 371), jak i ze względu na proporcje w hymnografii (w tekstach liturgicznych), jak i na Światłość paschalną, którą my wszyscy, powołani do świętości i zbawienia, mamy odkrywać i urzeczywistniać w życiu chrześcijańskim, na wzór świętych, którzy nas poprzedzili - na czele z Bogarodzicą (s. 367). Bo przecież Ona, „Epifania Duchowości”, była pierwszym, najwyższym i najdoskonalszym Owocem Ducha Świętego w całym stworzeniu i w Kościele – Cerkwi Chrystusowej (Aleksander Schmemann). Dlaczego? – Bo nigdy tegoż Ducha nie zasmuciła; na skrzydłach poddanej Bogu wolności i pełni łaski wznosiła się ku Niebu; bo dzięki miłości do Boga, mocy duszy, prawości umysłu i wielkości ducha, osiągnęła piękno pozwalając, aby uchronił i oczyścił Ją Duch Święty, choć „przyszła na świat w samo południe zła” (s. 357). Ona pierwsza – poprzez wzorcową ascezę – zdobywała Ducha Świętego, do czego tak wzywał u schyłku zachodu dziejów św. Serafin Sarowski. „W Maryi – napisał Bruno Forte – świętość ukazuje się jako autentycznie humanizująca: święty jest człowiekiem spełnionym, człowiekiem żyjącym pełnią życia, w którym jaśnieje Chwała Boża” (s. 351).
W przedmowie do książki władyka Abel napisał m.in.: „Niestworzona Światłość Góry Tabor jest tą samą przebóstwiającą Światłością, która wypełnia Osobę Bogarodzicy. Matka Boża jaśnieje Światłością, „która nie zna zachodu”… Z pewnością, książka „Rozświetlona przez Światłość Trójsłoneczną” nie tylko pozostanie w kręgu zainteresowań mariologów prawosławnych i rzymskokatolickich, lecz również stanie się ważnym źródłem wiedzy dla kapłanów, nauczających Lud Boży o Bogarodzicy oraz dla wiernych”.
Grzegorz Jacek Pelica

Irena Saszko,
Rozświetlona przez Światłość Trójsłoneczną. Relacja Theotokos do Osób Trójcy Przenajświętszej w tradycji liturgicznej Kościoła prawosławnego, Lublin 2014, ss. 411.

Opinie

[1] 2017-02-10 21:40:00 Irena Saszko
Bardzo dziękuję za piękną recenzję. Chcę tylko co nieco poprawić. Owszem, skończyłam studia zarówno na KULu, jak też na UMCSie, ale nigdy nie pracowałam na tych uczelniach. Wykładam na Chmielnickim Uniwersytecie Narodowym na Ukrainie oraz w Instytucie Nauk Teologicznych w Gródku Podoskim na Ukrainie (jest to filia KUL). Dziękuję raz jeszcze.

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token