Numer 1(379)    Styczeń 2017Numer 1(379)    Styczeń 2017
fot.Ikona Bożego Narodzenia
Jak budowano cerkiew w Choroszczy (2)
Halina Surynowicz
Nową cerkiew postanowiono wznieść 10 metrów w kierunku północnym od starej świątyni. 19 września 1881 roku przystąpiono do kopania rowów pod fundamenty, a 23 września rozpoczęto ich zalewanie. Prace zakończono 15 października. W budowie uczestniczyli niemal wszyscy mężczyźni zdolni do pracy. Przed zimą zdążyli jeszcze rozrzucić na całym placu cerkiewnym wykopaną ziemię.
Wiosną zakupiono cegłę, belki, deski i inne materiały. W piśmie do Komitetu Budownictwa Cerkiewnego o. Teodor Jaszyn prosił o przyjazd kierownika robót budowlanych, który sprawowałby nadzów nad budową. Wznoszenie ścian cerkwi rozpoczęto 26 kwietnia 1882 roku. W następnym piśmie proboszcz zwrócił się z prośbą o przysłanie tysiąca rubli na zakup kolejnych materiałów. Mógł je otrzymać, jeśli prowadzący budowę architekt G. Kalenkiewicz sporządził dokładny raport i rozliczenie z wykonanych już robót.
Mury cerkwi rosły z dnia na dzień. W maju wymurowano gzymsy pod okna dzwonnicy, przedniej i ołtarzowej części cerkwi, wstawiono także futryny wewnętrznych i wejściowych drzwi. W lipcu 1882 roku, dla nieprzerwanego toku robót, o. Teodor Jaszyn prosił pokornie o przysłanie awansem tysiąca srebrnych rubli, a prowadzący budowę dołączył rozliczenie z przeprowadzonych robót. Proboszcz pisał również o wyprowadzeniu już wewnętrznych arek, w przedniej i ołtarzowej części, wymurowaniu ścian dzwonnicy, a w przedniej, środkowej i ołtarzowej części o wyprowadzeniu ścian do gzymsów. Wykonano także drewniany spód nad środkową częścią cerkwi, a częściowo w przedniej i ołtarzowej.
W połowie sierpnia były już zakończone wszystkie murarskie roboty – na dzwonnicy wykonano i zamontowano szpic, nad środkową częścią cerkwi ustawiono drewniane krokwie i takież same nad częścią ołtarzową.
Oprócz tego prowadzone były prace przy budowie pięciu kopuł nad środkową częścią cerkwi, jednak – by nie przerywać robót – proboszcz ponownie prosił o wyasygnowanie dwóch-trzech tysięcy rubli srebrnych.
10 października 1882 roku doniósł Komitetowi: ...niestety, prace budowlane zatrzymały się z powodu braku pieniędzy. Zabrakło ich na zakup blachy, którą należało pokryć dachy przed nadchodzącą zimą, więc kolejna, pokorna prośba o trzy tysiące rubli. Urząd Gubernialny nie śpieszył się z wypłatą. O. Teodor Jaszyn, zaniepokojony sytuacją, 22 października 1882 roku, w kolejnym piśmie do Komitetu, pisał, że ...z przyznanych w bieżącym roku 5 tys. rubli, do tej pory zarządowi parafii wysłano tylko 1 tys. rubli, mimo iż cerkiew prawie wybudowana. Wobec tego zarządowi należy się, zgodnie z dokumentacją, ponad cztery tys. rubli. Duchowieństwo dokłada wszelkich starań, by nie przerywano robót przy cerkwi – pisał poirytowany – o czym może zaświadczyć gubernialny architekt G. Kolenkiewicz.
2 listopada 1882 roku przedstawił pozostałe rozliczenie z wykonanych robót i zakupionych materiałów i ponownie prosił o wypłacenie pieniędzy przyznanych na bieżący rok. Zapewne dzięki tym eksplikacjom pieniądze nadeszły, zakupiono blachę i inne materiały, gdyż 15 stycznia 1883 roku informował Komitet, iż pokryto blachą dzwonnicę, dużą kopułę, dwie mniejsze i środkową część cerkwi. We wnętrzu były już położone belki sufitowe, wstawiono stolarkę i oszklono okna. Ustawiono też krzyże na cerkwi.
Wiosną prace wykończeniowe rozpoczęto 25 kwietnia. W maju pokryto pozostałą część dachu, obito deskami sufity. Trwało tynkowanie zewnętrznych i wewnętrznych ścian cerkwi.
Końcowe prace trwały całe lato 1883 roku. 20 sierpnia 1883 roku o. Teodor Jaszyn doniósł Komitetowi Budownictwa o otrzymaniu 2482 rubli 62 kopiejek i napisał o zakończeniu prawie wszystkich robót. Zamontowano ikonostas z królewskimi wrotami i ikonami, dostarczono cerkiewne meble. Trwało jeszcze malowanie dachu cerkwi olejną farbą.
12 września proboszcz wystosował do Komitetu Budownictwa Cerkiewnego pismo, w którym pisał: ...Parafianie i członkowie zarządu choroszczańskiej cerkwi ujawnili mi swoje życzenie, aby wybudowana nowa cerkiew w miasteczku Choroszcz była wyświęcona w dzień parafialnego święta Opieki Matki Bożej, to znaczy 1-go października tego roku [wg starego stylu – H.S.]. Proboszcz prosił także o wydanie w tej sprawie rozporządzenia i wyznaczenie terminu odbioru technicznego cerkwi i przekazania jej we władanie duchowieństwu. Rozporządzenie mógł wydać jedynie Litewski Konsystorz Duchowny w Wilnie i uczynił to 19 września 1883 roku, powiadamiając Gubernialny Komitet Budownictwa Cerkiewnego, że wyświęcenia, odbioru i przekazania duchowieństwu dokona proboszcz fastowskiej cerkwi, o. Bazyli Jachimowicz. Aktowi przekazania towarzyszył opis techniczny.

(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)


Halina Surynowicz
fot. archiwalne
ze zbiorów autorki

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token