Numer 5(383)    Maj 2017Numer 5(383)    Maj 2017
fot.Anna Radziukiewicz
Na augustowskiej ziemi
Natalia Klimuk
TROCHĘ HISTORII

Historia prawosławia ma tu długą metrykę. O. Grzegorz Sosna w książce „Zapomniane dziedzictwo” pisze: Pomimo sporej liczby Rusinów nie utworzono dla nich wiejskich parafii greckich. Jedyna parafia ruska była fundowana w Augustowie dopiero za Zygmunta Augusta. Można ten brak wytłumaczyć zaleceniem Bony, za czasów której powstało tu najwięcej wsi. Równocześnie trzeba zaznaczyć, że już wielu Rusinów było spolonizowanych. Nie było wyłącznie polskich i ruskich wsi z wyjątkiem wsi Solistówka, gdzie mieszkali Rusini, jednakże dla nich wiejskich parafii nie utworzono. Zygmunt August najpierw ufundował kościół rzymskokatolicki, a potem w 1553 roku wydał dokument przeznaczający plac pod świątynię prawosławną.
Cerkiew w Augustowie znajdowała się na górce nad rzeką Nettą, na rogu ulicy Cerkiewnej (obecnie Sienkiewicza) i Koziej (obecnie Hoża). Niewielka drewniana cerkiew pod wezwaniem Matki Bożej przetrwała do XX wieku. W międzyczasie przechodziła różne koleje losu. Po roku 1596 parafia, podobnie jak inne na tym terenie, przeszła na unię. W tym czasie liczba wiernych znacznie się zmniejszyła, a cerkiew wymagała remontu. W XVIII wieku cerkiew przebudowano i poświęcono Przemienieniu Pańskiemu.
W latach 20. XIX wieku ówczesna parafia unicka sprzedała część ziemi przy cerkwi z przeznaczeniem na budujący się Kanał Augustowski. W drugiej połowie XIX wieku władze Imperium Rosyjskiego kierują do Augustowa, leżącego przy granicy z Cesarstwem Niemieckim, dużą liczbę wojska oraz urzędników wraz z rodzinami. Nowo przybyli Rosjanie wyznania prawosławnego szukali wsparcia w Cerkwi, powstała więc potrzeba budowy nowej świątyni. Drewniana cerkiew nad Nettą była w złym stanie i jedynie okazjonalnie odbywały się w niej nabożeństwa.
W 1876 roku została powołana nowa parafia prawosławna, której proboszczem został o. Maksymilian Stępkowski, który przez dwadzieścia lat bardzo zasłużył się prawosławiu w Augustowie. W 1876 roku cerkiew zorganizowano w wynajmowanym murowanym budynku na rogu Placu Miejskiego i ulicy Długiej. Dzięki zabiegom proboszcza udało się odzyskać złożone w banku pieniądze za ogród cerkiewny, zabrany pod budowę Kanału Augustowskiego. Posłużyły one do rozbudowy drewnianej świątyni. Cerkiew po przebudowie wyświęcono w 1879 roku w imię Kazańskiej Ikony Matki Bożej. Wkrótce okazała się za ciasna.
Miasto rozwijało się, przybywało więcej ludzi, także prawosławnych, którzy zajmowali ważne stanowiska urzędnicze. Poczyniono zatem starania o budowę większej cerkwi, a gubernator zalecił „postawić ją na centralnym placu”. Nową murowaną cerkiew, Apostołów Piotra i Pawła, usytuowaną w sercu miasta, na obecnym Rynku Zygmunta Augusta, dwa kroki od obecnej skromnej świątyni, poświęcono w 1884 roku.
Napięte stosunki rosyjsko-niemieckie spowodowały, że w 1893 roku do stacjonującego w Augustowie 2 Dońskiego Pułku Kozaków z 2 Dywizji Kawalerii, dołączył przybyły z Grodna 104 Ustiużski Pułk Piechoty z 26 Dywizji. Wtedy garnizon liczył już 3260 żołnierzy, którzy początkowo korzystali z posług religijnych parafii miejskiej. Potem została utworzona dla nich cerkiew tymczasowa. Budowę świątyni 104 Ustiużskiego Pułku, na placu pomiędzy budynkami koszarowymi, rozpoczęto na początku XX wieku. I tak w Augustowie stanęła cerkiew św. Mikołaja.
Przyszedł rok 1915. Ludność prawosławna ewakuowała się. Starą cerkiewkę Kazańskiej Ikony Matki Bożej Niemcy zamienili na kuźnię. Cerkiew Pietropawłowska prawdopodobnie, tak jak sobory w Suwałkach i Łomży, została zamieniona przez Niemców na kościół garnizonowy.

(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)

Natalia Klimuk, fot. autorka

Parafię wesprzeć można,
wpłacając ofiary na konto:
Bank Spółdzielczy w Sokółce
32 8093 0000 0030 4498 2000 0010

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token