Numer 4(394)    Kwiecień 2018Numer 4(394)    Kwiecień 2018
fot.Anioł zjawiający się kobietom niosącym wonności. Ikona z końca XV wieku.
Trisagion
Aleksy Kordiukiewicz
Szczególne jest pochodzenie pieśni Swiatyj Boże, Swiatyj Krepkij, Swiatyj Bezsmiertnyj, pomiłuj nas. W pierwszej połowie V wieku silne trzęsienia ziemi nawiedzały całe imperium. Dwadzieścia dni przed Paschą około godziny trzeciej po południu wierni wraz z patriarchą Proklosem odprawiali na ulicach Konstantynopola pokutne nabożeństwa w intencji wybawienia. Wtem chłopczyk, obecny w tłumie wiernych, został podniesiony przez burzę na niebo i tam usłyszał świętych aniołów. Wychwalając Świętą Trójcę śpiewali: Agios o Theos, agios ischyros, agios athanatos (Święty Boże, Święty mocny, Święty nieśmiertelny). Wróciwszy cały i zdrowy opowiedział o swoim widzeniu. Wierni wraz z patriarchą zaczęli powtarzać pieśń anielską i dodawać eleison imas, co znaczy „zmiłuj się nad nami” i trzęsienia ziemi ustały. Tak mówi przekaz.
Na pamiątkę cudownego wybawienia cesarzowa Pulcheria i jej brat cesarz Teodozjusz II mocą imperatorskiego dekretu wprowadzili Trisagion do nabożeństw Cerkwi prawosławnej. Ta decyzja została potwierdzona przez czwarty sobór powszechny w Chalcedonie. Historia wprowadzenia Trisagionu jest znana m.in. z listów patriarchy konstantynopolitańskiego Akacjusza (471-488) do patriarchy antiocheńskiego Piotra Folusznika.
Św. Mikołaj Kabasilas w swoim „Komentarzu Boskiej Liturgii św. Jana Chryzostoma” pisze, że hymn, który śpiewamy, został zaczerpnięty z prorockiej Księgi Psalmów i dedykowany Świętej Trójcy, albowiem słowo Agios (gr. święty), które powtarzamy trzykrotnie, stanowi wezwanie anielskie, znane ze Starego Testamentu: „Święty, Święty, Święty Pan Zastępów (Iz 6,3) oraz Nowego Testamentu: „Święty, Święty, Święty, Pan Bóg wszechmogący” (Ap 4,8). Słowa „Mocny i nieśmiertelny Bóg” są tymi, które wypowiedział Dawid, mówiący „Dusza moja pragnie silnego i żywego Boga” (Ps 41/42,3). Zdaniem świętego Cerkiew, łącząca tych, którzy wierzą i wyznają Trójcę Świętą i Jedność Boga, połączyła te dwie aklamacje, dodając wezwanie „zmiłuj się nad nami”. Cerkiew pragnie ukazać z jednej strony harmonię Starego i Nowego Testamentu, a z drugiej to, iż aniołowie i ludzie poprzez przyjście Chrystusa, będącego i niebem, i ziemią, budują jedną Cerkiew, wspólny chór.
Niektórzy liturgiści uważają z kolei, że hymn Swiatyj Boże został ułożony przez św. Bazylego Wielkiego w czasie walki z arianami.

(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)

Aleksy Kordiukiewicz

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token