Numer 9(399)    Wrzesień 2018Numer 9(399)    Wrzesień 2018
fot.
W centrum pszczelarstwa
Anna Rydzanicz
Najstarsze zapiski dotyczące wsi sięgają 1577 roku, kiedy to biskup Piotr Myszkowski nadaje sołtysostwo Jackowi Łuczkowcowi i jego potomkom. W 1637 roku Ignatij Łuczkowiec daruje łan ziemi zwany ignatiwskim na potrzeby parafii o. Piotrowi Przysłopskiemu, co zostało potwierdzone w dekrecie biskupa krakowskiego Jakuba Zadzika, który zwalnia „grunt duchowy” od wszelkich opłat. Wieś włączono także, obok sąsiednich – Florynki, Beresta i Polan – do przynależnego z nadania króla biskupom krakowskim klucza muszyńskiego. Na fali rodzenia się rusińskiej świadomości narodowej w latach 30. XVIII wieku pochodzący z Kamiannej, o. Joann Prysłopskij przetłumaczył na język rusiński „Psałterz z komentarzem”. W 1851 roku w Kamiannej, w rodzinie ubogiego cieśli, urodził się Mykołaj Malyniak, autor wielu pulikacji w języku rusińskim, m.in. polemik, wspomnień, kazań, wierszy i aforyzmów. Nieprzeciętnie uzdolniony, jako jedyny z siedmiorga rodzeństwa zdobył wykształcenie, najpierw pod okiem miejscowego diaka, a potem w szkole w Łabowej. Objęty mecenatem metropolity lwowskiego Josyfa Sembratowycza, ukończył gimnazjum w Nowym Sączu oraz studia w greckokatolickim Kolegium św. Atanazego w Rzymie, gdzie w 1875 roku otrzymał stopień doktora teologii i filozofii. Przez cztery lata był adiunktem na wydziale teologii Uniwersytetu Lwowskiego oraz prefektem tamtejszego seminarium duchownego. Powrócił na Łemkowszczyznę i w Nowicy, Złockiem i Szlachtowej pełnił posługę administratora lub wikarego. W 1890 roku został przeniesiony z łemkowskich parafii na stanowisko proboszcza do Śliwnicy koło Krasiczyna. Zamiłowanie do książek pozwoliło mu zebrać obszerny księgozbiór z cennymi rzadkimi tytułami. Jego biblioteka i zainetresowania sprawiły, że w 1914 roku został przez władze austriackie aresztowany i wywieziony do Talerhofu, gdzie w połowie lutego 1915 roku zmarł na zapalenie płuc.
Kamianna ma też wkład w rozwój rusińskiej etnografii.Tu w latach 1883-1886 posługiwał o. Ioann Lityńskyj, we lwowskich czasopismach opisujący miejscowe zwyczaje. Po pierwszej wojnie światowej we wsi prężnie działała czytelnia im. Kaczkowskiego. Kiedy we wrześniu 1928 roku wracano do prawosławia, cała wieś, pięćdziesiąt rodzin, stała się częścią nowo utworzonej parafii św. Paraskiewy. Konwersji na prawosławie dokonał hieromnich Borys (Mydlak) z Piorunki. W 1932 roku sołtys Kamiannej Michał Żuk w tekście do warszawskiego „Słowa” pisał, jak to przed trzema laty wierni, oburzeni zawieszeniem w cerkwi obrazu Jozafata Kuncewicza, postanowili wrócić do wiary swoich przodków. Z opuszczonej świątyni udało się im wynieść część jej wyposażenia. Pierwsze nabożeństwa w niewykończonej chacie Sofroniusza Mochnackiego odprawiał o. Aleksander Iwanowicz z Królowej Ruskiej.
Stosunkowo szybko, bo w 1931 roku, wybudowano drewnianą, krytą dachówką, cerkiew św. Paraskiewy i zadbano też o jej wystrój, konsekrowaną w 1938 roku przez biskupa ostrogsko-dermańskiego Szymona. Dziś to kościół rzymskokatolicki. Parafia posiadała też cmentarz o powierzchni 0,42 ha i niewielkie dwuipółhektarowe gospodarstwo.
W 1935 roku proboszczem Kamianej został o. Petro Rud’, wcześniej proboszcz Hyrowej. Jego córka poślubiła Piotra Taranowskiego, późniejszego proboszcza we Florynce. O. Petro Rud’ zmarł w 1942 roku i spoczywa na nowym cmentarzu we Florynce.
Parafię w Kamiannej wspierali emigranci ze Stanów Zjednoczonych, pomagając w budowie i wyposażeniu cerkwi. Także młodzież w czasie świąt Bożego Narodzenia kolędowała, by zebrać fundusze na ten cel.
W czasie drugiej wojny światowej na roboty do Niemiec zabrano piętnaście osób. W 1945 roku agitacji do wyjazdu na wschód ulegli niemalże wszyscy, wybierając metryki i świadectwa ślubu, co zostało odnotowane w księdze parafialnej. Wyjeżdżając zabrali to, co mieli najcenniejszego. W dwie skrzynie zapakowano wyposażenie cerkiewne, w tym dzwony, i w kwietniu 1945 roku zabrano ze sobą. Część podarowano do cerkwi w Hadziaczu i Połtawie. Ewangelia z 1780 roku i ikona fundacji Aleksego i Aleksandry Jadłowskich została podarowana do cerkwi w Podhajcach.
Po 1947 roku wieś zasiedlono osadnikami z Pienin i Gorców. W 1960 roku proboszczem w Kamiannej został ksiądz Henryk Ostach, zapalony pszczelarz i społecznik. Wykorzystując miejscowy mikroklimat – otaczające wieś góry, porośnięte jodłowymi lasami, tworzące naturalny filtr dla czystego powietrza, wody i gleby – miał wizję rozwoju międzynarodowego centrum pszczelarstwa, szczególnie w kręgu pszczelarzy Słowian.
Urodzony w Poznaniu 9 grudnia 1924 roku, syn powstańca wielkopolskiego i oficera Wojska Polskiego, sztuki pszczelarskiej uczył się od dzieciństwa. W styczniu 1927 roku, po śmierci matki (ojciec zmarł w marcu 1925 roku) dwulatek trafił pod opiekę krewnych. Tam też zetknął się z pierwszą pasieką. Wybierając stan kapłański, marzył o parafii, w której mógłby hodować pszczoły. W myśl założeń kongregacji św. Filipa Neri, do której wstąpił po ukończeniu gimnazjum, mógłby pracować od podstaw.
W 1957 roku objął parafię w pobliskim Bereście, gdzie założył stuulową pasiekę. Rok później uzyskał dyplom mistrza pszczelarstwa u wybitnego pszczelarza doktora Antoniego Chwałkowskiego, twórcy odmian pszczelich.

(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)

Anna Rydzanicz, fot. autorka

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token