Numer 3(405)    Marzec 2019Numer 3(405)    Marzec 2019
fot.Bizantyjska ikona Triumfu Prawosławia z XIV wieku
Święty tysiącleci
Anna Radziukiewicz
I właśnie myślą chrystologiczną św. Cyryla oraz jej recepcją w XX wieku zajął się Andrzej Charyło. Napisał na ten temat pracę doktorską, obronił ją, zadziwiając swoją erudycją i intuicją badawczą. Praca okazała się na tyle dojrzała, że zasługiwała na wydanie jej drukiem (w ramach wydawnictwa warszawskiej metropolii prawosławnej).
Zajął się osobą odległą nam historycznie i geograficznie, bliską natomiast duchowo. Wejście w tak głęboki dyskurs teologiczny wymagało od młodego człowieka odwagi i wiedzy, przede wszystkim znajomości języka oryginału, greki, w którym swe genialne teksty pozostawił św. Cyryl. Ale, by zbadać recepcję jego myśli w XX wieku, musiał znać i języki współczesne. Korzystał z literatury przedmiotu w niemieckim, rosyjskim, angielskim, francuskim. Odbył wiele podróży naukowo-badawczych, gdzie z determinacją studiował źródła w bibliotekach Kijowa, Moskwy, Regensburga w Niemczech, Genewy, i Fryburgu w Szwajcarii, na Halki w Turcji, Uniwersytecie Stanowym Ohio w Stanach Zjednoczonych. Wymagało to wieloletnich studiów zagranicznych.
„Z przyjemnością i radością należy powitać publikację dr. Andrzeja Charyło poświęconą istotnym aspektom nauczania św. Cyryla Aleksandryjskiego” – napisał w słowie wstępnym do książki metropolita warszawski i całej Polski Sawa.
Promotor tej pracy, arcybiskup wrocławski i szczeciński prof. Jerzy (Pańkowski) plasuje ją w czołówce literatury dotyczącej św. Cyryla Aleksandryjskiego i jego teologicznej spuścizny. Gratuluje poważnego osiągnięcia naukowego, trudu wnikania w trudną, ale fenomenalną myśl teologiczną.
Autor rysuje na początku postać św. Cyryla. Urodził się w centralnej części delty Nilu w latach 70. IV wieku w chrześcijańskiej rodzinie, mającej znaczące wpływy w Egipcie. Kształcił się w słynnej szkole aleksandryjskiej, zgłębiając chrześcijańskie zasady wiary, ale i klasyczną myśl grecką. Po czym udał się na pustynię, by praktykować ascetyczne życie. Tam hartował wolę i charakter, umacniał wiarę.
W 412 roku został wybrany na arcybiskupa Aleksandrii – wtedy arcybiskup Aleksandrii cieszył się ogromnym autorytetem, ale też i realną władzą. Musiał zmagać się z herezją palagianizmu (Palagiusz, 360-435, negował skutki grzechu pierworodnego) i nestorianizmu (Nestoriusz antiocheński mnich, który w 428 roku został arcybiskupem Konstantynopola), głoszącego że Marii nie należy nazywać Bogarodzicą, jako że była ona człowiekiem, a człowiek nie może urodzić Boga. Problemem było to, że do napięć doszło między największymi i najbardziej znaczącymi ośrodkami, jakimi były Konstantynopol i Aleksandria – uświadamia Andrzej Charyło.
Jak przebiegał spór między dwiema stolicami i stronnictwami, jakie listy posyłano, gdzie się spotykano, w obecności ilu biskupów, jakich używano argumentów – o tym autor pisze z zadziwiającą dokładnością, jakby relacjonował wczorajsze zdarzenia. Aż dochodzi przedstawienia zdecydowanego zwycięstwa egipskiego hierarchy, kiedy sobór w Efezie potwierdza uroczyście i zobowiązująco Matce Bożej niezrównany tytuł Bogarodzicy.
Ocalono wtedy wiarę w rzeczywiste zjednoczenie Boga i człowieka w jednej osobie Jezusa Chrystusa, w jednym Bogoczłowieku.
Św. Cyryl zmarł 27 czerwca 444 roku w Aleksandrii. Przez 32 lata niósł posługę arcybiskupią. Żył w okresie, który zwykliśmy nazywać złotym wiekiem literatury patrystycznej, wnosząc do niej znaczący wkład, w postaci dużej ilości pism teologicznych. Nad ich analizą pochyla się w dalszej części autor rozprawy. Analizuje św. Cyryla teksty egzegetyczne, dogmatyczno-polemiczne, homiletyczne i listy.
Śledzi też historię publikacji dzieł św. Cyryla, w różnych wiekach przełożonych na łaciński, ormiański, syryjski, etiopski, koptyjski, arabski, gruziński, rosyjski, angielski i inne języki. Stwierdza, że tylko nieznaczna część z ogromnej spuścizny św. Cyryla Aleksandryjskiego została przełożona na polski.

Anna Radziukiewicz

Andrzej Charyło, Chrystologia św. Cyryla Aleksandryjskiego i jego recepcja w myśli teologicznej XX wieku, ss. 192, Warszawa 2018

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token