Numer 9(411)    Wrzesień 2019Numer 9(411)    Wrzesień 2019
fot.Aleksandra Wasyluk
Prawosławie na świecie
oprac. Ałła Matreńczyk
Autonomia Palestyńska
1500-letnia misa chrzcielna
24 lipca podczas prac restauracyjnych w świątyni Narodzenia Chrystusa w Betlejem, w południowym skrzydle cerkwi, archeologowie odnaleźli 1500-letnią misę chrzcielną. Znajdowała się wewnątrz innego dużego naczynia, które było napełniane wodą podczas nabożeństwa. Przypuszczalnie wykonano ją między 501 a 600 rokiem naszej ery.
Misa ma kształt okrągłego kielicha z wyciętymi wzorami po zewnętrznej stronie. Naczynie, wewnątrz którego ją odnaleziono, ma z kolei formę ośmiokątnego cylindra, wykonanego z tego samego kamienia co kolumny świątyni. Restauracja świątyni Narodzenia Chrystusa, rozpoczęta w 2014 roku, powinna zakończyć się w maju 2020 roku.

Izrael

Wykopaliska w mieście Goliata
Izraelscy archeologowie prowadzą  wykopaliska w miejscu starożytnego filistyńskiego miasta Gat, ojczyźnie biblijnego olbrzyma Goliata. Już w 2015 roku w palestyńskiej wsi Tell-es-Safi badacze natrafili na ruiny z IX-X wieku przed naszą erą, w ostatnim czasie udało się im odnaleźć nowe obiekty pochodzące z wcześniejszego okresu historii miasta. Istniało ono bowiem już w XI wieku przed Narodzeniem Chrystusa.
Wykopaliska dowiodły, że Gat w czasach Goliata było znacznie większym miastem niż w późniejszym okresie swojej historii. Archeolodzy podkreślają niezwykłą architekturę – budowle były monumentalne i bardzo masywne, a jako materiał wykorzystywano ogromne głazy narzutowe.
W Biblii Gat opisywane jest jako duże i umocnione przez Filistynów miasto.
Zdaniem profesora Arena Maeira z wydziału archeologii uniwersytetu w Bar-Ilan, kierującego wykopaliskami,  odkrycia pozwalają rozumieć znaczenie biblijnych opowiadań o takich gigantycznych wielkoludach, jak Goliat. – Kiedy ludzie widzą pozostałości wspaniałej architektury i dziwią się, jak ktoś mógł to zbudować, jedno z tłumaczeń, które czasami znajdują, brzmi: „To musieli wykonać giganci przeszłości” – mówi profesor.
Proponuje też, by biblijne opowiadania o gigantach traktować w nawiązaniu do wpływu, jaki w okresie swego rozkwitu posiadało filistyńskie miasto Gat. – Nie znaleźliśmy szkieletów takich rozmiarów jak u koszykarzy NBA – zauważył. – Prawdopodobnie, legenda o gigancie Goliacie rodziła się jako alegoria. A architektura miasta Gat wywierała ogromne wrażenie. Filistyni dominowali w regionie pod względem ekonomicznym, wojskowym, możliwe, że i kulturalnym.
Aren Maeir prowadzi wykopaliska w Tell-es-Safi już od 23 lat. – Dotychczas sądziliśmy, że Gat było największym z filistyńskich miast w IX i X wieku przed Narodzeniem Chrystusa, teraz okazuje się, że także w XI.
Informacje o tym, że izraelskim archeologom udało się odnaleźć wejście do miasta, które było ośrodkiem potężnego filistyńskiego imperium, pojawiły się w 2015 roku. Wtedy w Tell-es-Safi, palestyńskiej wsi w Izraelu, odnaleziono masywną bramę i część murów obronnych. Zdaniem Arena Maiera te artefakty służyły jako wejście do „Dolnego miasta Gat”, wspomnianego w Biblii jako rodzinne miasto Goliata.
Odnaleziona brama wspomniana jest w Tanachu, kanonicznym zbiorze biblijnych tekstów, przyjętych w judaizmie. Tam m.in. znajduje się historia o tym, jak Dawid uciekł od króla Saula do Anchusa, króla Gat.
– Na wielu megalitycznych kamiennych częściach występują charakterystyczne zauważalne linie – piękne kąty, pojedyncze detale a nawet gliniane cegły – zaznaczył naukowiec. – I choć jesteśmy daleko od pełnego zrozumienia tego architektonicznego kompleksu, wywiera on na nas coraz większe wrażenie.
Osoba Goliata występuje w Księdze Samuela. W 17 rozdziale opisany jest słynny pojedynek Goliata z Dawidem, w którym przyszły król Izraela odnosi zwycięstwo nad słynnym żołnierzem  Filistynem.
Zgodnie z biblijnym przekazem Goliat był człowiekiem ogromnego wzrostu – miał około 2 metrów 70 centymetrów (wysoki na sześć łokci i jedną piędź). Do boju nakładał pancerz o wadze 57 kg (pięć tysięcy syklów), a jeden tylko grot włóczni ważył prawie siedem kilogramów (sześćset syklów). Goliat należał do plemienia Filistynów – starożytnego ludu, zamieszkującego nadmorską część Izraela (od współczesnego Tel-Avivu do Gazy) od XII wieku do Narodzenia Chrystusa. Filistynowie kilkakrotnie wspominani są w Starym Testamencie, a także w źródłach asyryjskich i egipskich.

Rosja

Odkrycia w Fanagorii
Fragmenty marmurowego ołtarzowego blatu i misy chrzcielnej prawdopodobnie z V-VI wieku, pochodzących z jednej z najstarszych chrześcijańskich świątyń na terenie współczesnej Rosji, odkryli naukowcy z Instytutu Archeologii Rosyjskiej Akademii Nauk podczas wykopalisk w Fanagorii (grodzisko w Krasnojarskim Kraju). Znaleziska potwierdzają istnienie na terenie wschodniego brzegu Bosforu wczesnochrześcijańskiej cerkwi.
– To odkrycie jest bardzo ważne dla zrozumienia, jak przenikało chrześcijaństwo na teren obecnej Rosji. Pojawiło się nad Bosforem już w IV wieku, właśnie tutaj głosił Dobrą Nowinę apostoł Andrzej i właśnie tutaj na terenie bosforskiej diecezji znajduje się najstarsza dziś prawosławna cerkiew św. Jana Chrzciciela. Niewykluczone, że odnalezione fragmenty należą do jeszcze jednej starożytnej chrześcijańskiej świątyni, która kiedyś znajdowała się nad azjatycką częścią Bosforu – powiedział kierownik ekspedycji,  Włodimir Kuzniecow.
Zdaniem specjalistów, fragment marmurowego półokrągłego blatu z łukowymi wycięciami wzdłuż brzegu można uważać za przekonujący dowód na to, że w Fanagorii była zbudowana jedna z pierwszych na tym terenie świątyń. Blaty w kształcie greckiej litery „sigma”, datowane na V-VI wiek, były wykorzystywane w świątyni w charakterze prestoła, tzn. głównego stołu dla podnoszenia, a także podczas liturgicznych i pominalnych trapiez. Pochodzenie większości nie jest znane, ale największe ich skupiska występują we wschodniej części Morza Śródziemnego, chociaż z reguły znajdowane są ich nieduże części, pozbawione jakichkolwiek dekoracyjnych elementów.
– Takich przedmiotów jest bardzo mało i zwykle znajdowane są w niedużych częściach. Znane są tylko trzy całe takie egzemplarze, które znajdują się w muzeach Aten, Nowego Jorku, trzeci został sprzedany na aukcji w Londynie. Dlatego znaleziony w Fanagorii fragment ołtarzowego blatu jest niezwyczajnym znaleziskiem – zauważył Władimir Kuzniecow.
Drugim znaleziskiem, potwierdzającym istnienie w Fanagorii chrześcijańskiej świątyni, jest fragment misy chrzcielnej z marmuru, przeznaczonej nie tylko dla niemowląt, ale także dorosłych. Niestety, zachowały się jedynie jej tylna i boczne ściany oraz dno. Jak wyglądała jej przednia strona, z chrześcijańskimi symbolami i wyobrażeniem krzyża, na razie nie wiadomo.
Pierwsi chrześcijanie nad Bosforem pojawili się nie później niż w IV wieku, wtedy też została założona katedra biskupia w Pantikapie (dziś w tym miejscu znajduje się Kercz). Wiadomo, że pod dokumentem I Soboru Powszechnego podpisał się bosforski biskup Kadm.
Na początku VI wieku katedra biskupia pojawiła się także w Fanagorii. Jej powstanie, zdaniem naukowców, związane jest z wchodzeniem bosforskich miast w skład bizantyńskiego imperium za cesarza Justyniana I.
Jednak materialnych świadectw chrześcijańskiej ludności Fanagorii jest mało. Dotychczas jedynym dowodem istnienia chrześcijańskiej świątyni  był należący do cerkiewnych utensylii krzyż z brązu.

(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
 
Na podst. pravoslavie.ru
oprac. Ałła Matreńczyk
fot. pravoslavie.ru

Twoja opinia


imię:
email:
komentarz
wpisz tekst z obrazka: token