2 października z wizytą w Białymstoku przebywała delegacja Komitetu Doradczego Rady Europy ds. Konwencji Ramowej o ochronie mniejszości narodowych (FCNM). Delegacja przebywa w Polsce w ramach piątej wizyty monitorującej wdrażanie tej Konwencji. Spotkała się z posłami-członkami sejmowej Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, przedstawicielami poszczególnych mniejszości. W Białymstoku z reprezentującymi mniejszość biało-ruską prof. Olegiem Łatyszonkiem, zastępcą dyrektora Centrum Kul-tury Białoruskiej Iloną Karpiuk, członkiem Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych Sławomirem Iwaniukiem i Eugeniuszem Czykwinem.
Komitet Doradczy jest niezależnym gronem ekspertów, odpowiedzialnym za ocenę wdrażania Konwencji Ramowej w państwach-stronach oraz doradzanie Komitetowi Ministrów Rady Europy. W skład Komitetu wchodzi osiemnastu niezależnych ekspertów, wybieranych i mianowanych na czteroletnią kadencję. Poprzednia wizyta monitoringowa w Polsce miała miejsce w lipcu 2019 roku. Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych została ratyfikowana przez Polskę i weszła w życie w 2001 roku. Stanowi kompleksowy traktat międzynarodowy, mający na celu ochronę praw osób należących do mniejszości narodowych. Tekst Konwencji Ramowej ustanawia prawa przysługujące jednostkom, a także uzupełniające zobowiązania, które muszą respektować państwa. Konwencja jest prawnie wiążącym instrumentem na mocy prawa międzynarodowego.
Prawa, z których korzystają jednostki należące do mniejszości narodowych i uzupełniające zobowiązania, których ma przestrzegać państwo to:
– swobodne wyrażanie tożsamości etnicznej, kulturowej, językowej i religijnej,
– niedyskryminacja,
– promowanie skutecznej równości,
– ochrona i rozwój kultur, religii i języków mniejszości,
– promowanie dialogu międzykulturowego oraz ochrona osób należących do mniejszości przed wrogością lub przemocą,
– korzystanie z wolności zgromadzeń, zrzeszania się, wypowiedzi, myślenia, sumienia i religii,
– promowanie zróżnicowanej przestrzeni medialnej z nadawaniem w językach mniejszości i wspieranie mediów mniejszościowych,
– używanie języków mniejszościowych w kontaktach z władzami na obszarach tradycyjnie lub w znacznej mierze zamieszkałych przez mniejszości narodowe,
– umieszczanie nazw własnych, nazw miejsc i innych oznaczeń topograficznych w językach mniejszości.
– zapewnienie edukacji dostępnej dla wszystkich i wspieranie wiedzy międzykulturowej,
– nauczanie języków mniejszości i w językach mniejszości w szkołach prywatnych i publicznych.
– umożliwienie wpływania na publiczne podejmowanie decyzji w kwestiach dotyczących osób należących do mniejszości narodowych,
– uczestnicwo w życiu kulturalnym, społecznym i gospodarczym,
– promowanie praw mniejszości poprzez współpracę dwustronną, wielostronną oraz transgraniczną.
Tekst Konwencji w języku polskim oraz raporty z realizacji postanowień Konwencji przez Polskę: https://www.gov.pl/web/mniejszosci-narodowe-i-etniczne/konwencja-ramowa-o-ochronie-mniejszosci-narodowych.
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
Eugeniusz Czykwin
