To książka o wyborach naszej Cerkwi w czasach dla niej trudnych. Przybliża pięć brzemiennych lat (1918-1923). Napisana została przez biskupa supraskiego Andrzeja – „Metropolita warszawski i chełmski Jerzy Jaroszewski i sprawa autokefalii po odzyskaniu niepodległości przez Polską (1918-1923)”. Wtedy nasz kontynent po długim stuletnim pokoju wszedł w okres głębokich turbulencji – pierwszej wojny światowej, rewolucji bolszewickiej, by potem formować od nowa granice państw, określać ustrój i priorytety. Rzeczypospolita weszła znów do historii po 123 latach życia podzielonego między trzema ościennymi państwami.
Ale jej granice kształtowały się długo. Ich ostatecznego kształtu nie nadał rok 1918. Proces „rysowania” granic trwał aż do 1923 roku. A o przebiegu linii demarkacyjnej decydowały Powstanie Wielkopolskie, plebiscyty na Górnym Śląsku, także na Warmii i Mazurach, walka Polski z Zachodnioukraińską Republiką Ludową o Lwów, zachodnią Ukrainę o Galicję Wschodnią, zakończoną wyparciem w 1919 roku Ukraińców za rzekę Zbrucz, wyprawa generała Lucjana Żelichowskiego w 1920 na Wilno i Wileńszczyznę i inkorporacja tych ziem, Bitwa Warszawska, w której Polacy wyparli Armię Czerwoną za Mińsk.
Granicę „rysowały” i traktaty pokojowe – w Rydze, Brześciu, Wersalu. Ostatecznie przebieg granicy wschodniej został zatwierdzony dopiero 15 marca 1923 roku w Wersalu przez Radę Ambasadorów.
