122 lata temu, 10 stycznia 1904 roku w Zawierciu, leżącym wówczas w ujeździe będzińskim w guberni piotrkowskiej, urodził się Grigorij Martynowicz Sidoruk, późniejszy biskup Nestor. Był synem sędziego pokoju Martyna (Marcina) Mironowa Sidoruka oraz Ewgenii (Eugenii) Michaiłownej z domu Karpik, a zarazem wnukiem prawosławnego du-chownego. Chrzest przyjął z rąk o. Joanna Wasiliewicza Lewickiego, pierwszego proboszcza parafii św. św. Wiary, Nadziei, Miłości i ich matki Zofii w Sosnowcu.
Przypuszczać można, że rodzina Sidoruków opuściła Królestwo Polskie w czasie bieżeństwa w 1915 roku. W 1920 roku Grigorij ukończył gimnazjum w Połtawie, w 1922 został lektorem przy tamtejszym soborze Zaśnięcia Matki Bożej. W 1926 roku ukończył studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Charkowskiego. W następnych latach pracował w Połtawie jako nauczyciel. W 1929 obronił pracę doktorską. W latach 1937-1940, oskarżony o działalność kontrrewolucyjną, odbywał wyrok w łagrze Uchtpieczłag na terenie Komijskiej ASRR.
Władze radzieckie już przedtem niejednokrotnie aresztowały i przesłuchiwały Grigorija Sidoruka, podobne represje spotkały także jego starszego brata Siergieja (ur. 1901 roku w Siedlcach, tamże ochrzczonego w cerkwi Świętego Ducha), pracującego w latach 30. XX wieku w Instytucie Przemysłu Spożywczego w Połtawie. Grigorija zwolniono z łagru w 1940 roku, jego brat pozostawał w nim do 1945. W 1959 roku, już po śmierci władyki, bracia zostali zrehabilitowani uchwałą Prezydium Sądu Najwyższego USRR.
W 1942 roku Grigorij był wykładowcą kursów przygotowujących do święceń kapłańskich w Połtawie, zorganizowanych przez biskupa połtawskiego i łubieńskiego Bieniamina (Nowickiego) w jurysdykcji Ukraińskiego Autonomicznego Kościoła Prawosławnego podległego patriarchatowi moskiewskiemu. Niedługo później wkroczył na drogę posługi duszpasterskiej.
2 listopada 1944 roku wyświęcono go na diakona, dwa dni później przyjął święcenia kapłańskie i objął obowiązki proboszcza parafii przy soborze św. Makarego w Połtawie. Święceń kapłańskich udzielił mu arcybiskup połtawski i krzemieńczucki Stefan (Porcenko). W styczniu 1945 roku podniesiony został do godności protoijereja. 24 września 1945 złożył wieczyste śluby mnisze w Ławrze Kijowsko-Pieczerskiej, przyjmując imię zakonne Nestor, zaś 30 września tego samego roku otrzymał godność archimandryty.
14 października 1945 roku w cerkwi Opieki Matki Bożej w Moskwie miała miejsce jego chirotonia na biskupa humańskiego, wikariusza eparchii kijowskiej. W charakterze konsekratorów w obrzędzie udział wzięli metropolita kruticki i kołomieński Mikołaj (Jaruszewicz), biskup rostowski i taganroski Eleuteriusz (Woroncow) oraz biskup możajski Makary (Dajew). Dziesięć dni po chirotonii biskup Nestor został oficjalnie mianowany ordynariuszem eparchii mukaczewskiej i użhorodzkiej, w związku z aneksją Zakarpacia do ZSRR i przekazaniem diecezji mukaczewsko-preszowskiej Serbskiego Kościoła Prawosławnego pod jurysdykcję patriarchatu moskiewskiego.
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
Patryk Mieszkowicz, fot. archiwum autora
