Urodził się 9/21 maja 1875 roku w Augustowie. Na chrzcie otzymał imię Nikołaj. Był synem Aleksandra Osipowa, wojskowego felczera, który pełnił także funkcję starosty cerkiewnego. Matka, Jelena Antonowna z domu Gawryłowa, zajmowała się domem. Nikołaj miał czworo rodzeństwa – siostrę, której imienia nie podano w źródłach ani opracowaniach, oraz trzech braci – Piotra, Siergija i Konstantina. Wszyscy bracia zostali wysłani na naukę do Chełma, najpierw uczęszczali do szkoły średniej, potem do seminarium duchownego. Jedynie Konstantin porzucił seminarium, wstąpił do liceum, później został prawnikiem. Nikołaj i Siergij kontynuowali naukę w Petersburskiej Akademii Duchownej, którą ukończyli ze stopniem kandydata teologii, odpowiednio w latach 1901 i 1908.
Jeszcze w czasie studiów, latem 1900 roku, Nikołaj złożył śluby mnisze i otrzymał imię Neofit. Jesienią 1900 wyświęcono go na diakona, wiosną następnego roku na kapłana. W 1905 otrzymał godność archimandryty.
Zaraz po studiach Neofita skierowano do pracy w chełmskim seminarium. Po roku pojechał na misję do Pekinu, gdzie między innymi tłumaczył na chiński księgi liturgiczne. Następnie był inspektorem szkoły w Tychwinie. Potem pełnił funkcję rektora seminarium, najpierw samarskiego, a później wołyńskiego. W latach 1911-1917 pracował w urzędach Świętego Synodu w Petersburgu. Złożył dymisję w kwietniu 1917 z powodu sytuacji, jaka zaistniała po objęciu stanowiska oberprokuratora Świętego Synodu przez Władimira Lwowa, który próbował rządzić Cerkwią. Po zwolnieniu z obowiązków przy Świętym Synodzie służył w Ławrze św. Aleksandra Newskiego. W roku 1918 Neofit został zaproszony do Moskwy przez patriarchę Tichona. Był osobistym sekretarzem patriarchy, stałym współcelebransem, zakrystianem. Mieszkał w pałacu patriarchy.
5 maja 1922 roku do pałacu patriarchy wkroczyła służba bezpieczeństwa. Patriarchę aresztowano, wraz z nim jego współpracowników. Do aresztu trafił nawet Konstantin Osipow, który akurat odwiedził brata. Konstantina wkrótce zwolniono. Natomiast w życiu Nikołaja rozpoczął się etap męczeństwa.
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
Bożena Diemjaniuk, Augustów, fot. domena publiczna
