31 stycznia w sali katechetycznej przy parafii prawosławnej św. Aleksandra Newskiego w Łodzi odbył się wykład dr Violetty Wiernickiej „Cerkwie Łodzi i województwa łódzkiego – znane i nieznane”. Wydarzenie zorganizowano z błogosławieństwa biskupa łódzkiego i poznańskiego Atanazego.
Prelegentka, doktor nauk humanistycznych związana z Uniwersytetem Łódzkim, w pracy naukowej koncentruje się na dziejach mniejszości prawosławnej w Polsce (szczególnie przed 1914 rokiem). Jest autorką cenionych publikacji, m.in. „Prawosławni w Łodzi”, „Prawosławna diecezja łódzko-poznańska”, „Polacy w Ukrainie. Czasy carskie”.
Spotkanie zainaugurowało rok jubileuszowy – w 2026 roku przypada bowiem 75 rocznica erygowania diecezji łódzko-poznańskiej. Jej historia sięga 7 września 1951 roku, kiedy to sobór biskupów pod przewodnictwem metropolity warszawskiego i całej Polski, Makarego (Oksijuka), uchwalił nowy podział administracyjny Cerkwi w kraju. Pierwszym ordynariuszem nowo powołanej diecezji został władyka Jerzy (Korenistow) – w Przeglądzie prawosławnym (styczeń 2025) ukazał się artykuł poświęcony władyce.
Licznie przybyłych gości przywitał proboszcz łódzkiej parafii, o. mitrat Eugeniusz Fiedorczuk, wraz z przewodniczącym zarządu koła terenowego w Łodzi bractwa prawosławnego św. św. Cyryla i Metodego, Patrykiem Mieszkowiczem. Spotkanie rozpoczęto od wspólnego odmówienia Modlitwy Pańskiej w językach polskim i cerkiewnosłowiańskim. Wydarzenie przyjęło charakter ekumeniczny, gdyż wśród słuchaczy znaleźli się nie tylko parafianie, także mieszkańcy Łodzi zainteresowani wielowyznaniową historią regionu.
Violetta Wiernicka w fascynujący sposób nakreśliła szeroki kontekst historyczny obecności prawosławia na tych ziemiach. Wspomniała o misji św. św. Cyryla i Metodego, która dotarła także na południowe ziemie współczesnej Polski oraz mało znanej historii ucieczki drużyny Świętopełka (980-1019) do państwa Bolesława Chrobrego, prywatnie teścia kijowskiego księcia. Wojownicy ci osiedlili się w okolicach dzisiejszego Lutomierska i Łasku.
Omówiła napływ greckich i serbskich kupców z Imperium Osmańskiego w połowie XVII wieku. To oni dali początek parafiom m.in. w Piotrkowie Trybunalskim, Kaliszu czy Poznaniu. Prelegentka przedstawiła rozwój sieci parafialnej w dobie zaborów oraz bolesne straty w architekturze sakralnej, będące wynikiem wojen oraz akcji rewindykacyjnych w II RP. Wykład wzbogaciła prezentacją unikatowych fotografii i pocztówek, przedstawiających cerkwie istniejące do dziś, jak i te, które nie przetrwały do czasów współczesnych.
Po prelekcji uczestnicy zwiedzili parafialną izbę pamięci, gdzie w kuluarowych rozmowach kontynuowano dyskusję o bogatych dziejach prawosławia na ziemi łódzkiej, potem udali się do cerkwi św. Olgi na nabożeństwo całonocnego czuwania.
Relację przygotował Patryk Mieszkowicz, fot. autor
