Świętego Soboru Biskupów Świętego Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego do czcigodnego duchowieństwa, miłujących Boga mnichów i mniszek oraz wszystkich wiernych jego dzieci
Zmartwychwstanie Chrystusa zobaczywszy, pokłońmy się świętemu Panu Jezusowi, jedynemu bezgrzesznemu. Krzyżowi Twemu kłaniamy się, Chryste, i święte Zmartwychwstanie Twoje śpiewamy i sławimy.
Chrystus Zmartwychwstał!
Powstanie Jezusa Chrystusa z grobu, „tak jak przepowiedział…”, to zasadnicza prawda naszej wiary. Kłaniamy się Chrystusowi – Dawcy Życia, który powstał z martwych i zniszczył otchłań oraz śmierć, dając nam życie wieczne. Ta Paschalna Prawda, obdarowująca nas prawdziwą radością duchową, zawsze pozostaje fundamentem życia ludzkiego, zwycięża śmierć i zniszczenie. Poprzez swoje Zmartwychwstanie Chrystus przeprowadził nas od śmierci do życia wiecznego i dał nam możliwość wejścia do Królestwa Niebios.
Mając świadomość tej prawdy, nasza Matka – święta Cerkiew woła dzisiaj: Zmartwychwstania dzień! Rozjaśnijmy twarz, ludy! Pascha, Pańska Pascha! Ze śmierci do życia, i z ziemi do nieba, Chrystus Bóg nas wiedzie, hymn zwycięstwa śpiewającym. Chrystus – Zwycięzca śmierci jest początkiem naszego zmartwychwstania i życia wiecznego: Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem – powiedział Pan. – Wierzący we Mnie choćby nawet umarł, będzie żyć (J 11,25). On jest Światłością prawdziwą, oświecającą każdego człowieka, przychodzącego na świat (J 1,9).
Bracia i Siostry!
Chrystus Zmartwychwstał! Zmartwychwstańmy i my. To On – nasz Zbawiciel – napełnia życie człowieka sensem i nadzieją, pomaga mu dawać odpowiedzi na stawiane pytania w codziennym życiu. Jego prawda odpędza od nas bojaźń, zniechęcenie i rozpacz. Św. Serafin z Sarowa miał w zwyczaju mawiać: „Chrystus Zmartwychwstał! O radości moja”. Apostoł Paweł mógł stwierdzić: Wszystkiemu mogę podołać w umacniającym mnie Jezusie Chrystusie (Flp 4,13). Św. Izaak Syryjczyk w swoich sentencjach przestrzega, że największym grzechem jest „obojętność na Zmartwychwstałego” (Sent, 18). Zmartwychwstanie nie jest mitem, nie jest opowieścią. Jest historyczną i zbawienną realnością. Kto bagatelizuje jego znaczenie, nie stał się jeszcze w pełni człowiekiem i nie rozumie sensu życia.
Świętując Zmartwychwstanie naszego Pana pamiętajmy, że radość Świętej Paschy przyszła na świat przez Wielki Piątek i Święty Krzyż, na którym był ukrzyżowany Bogoczłowiek Jezus Chrystus. Krzyż od tej chwili znajduje się w centrum życia człowieka i całego świata. Chrystus na Krzyżu odróżnił grzech od grzesznika, potępił grzech, ale ocalił człowieka poprzez swój triumf nad śmiercią. Prawda ta jest wyrażona w licznych hymnach cerkiewnych, w tym w pięknych słowach wychwalających Święty Krzyż: Krzyżowi Twemu kłaniamy się, Chryste, i święte Zmartwychwstanie Twoje śpiewamy i sławimy. Stąd nasze prawosławne rozumienie Paschy Krzyża i Zmartwychwstania.
Bracia i Siostry!
Pascha Chrystusowa to zjednoczenie dwóch wydarzeń: Śmierci Krzyżowej i Zmartwychwstania Jezusa. Starożytne słowo „pascha”, oznaczające w języku greckim „wyjście, przejście”, z czasem wzbogacone zostało w nowe znaczenie i zaczęło oznaczać także cierpienie i mękę, wskazywało bowiem na zbawienną Mękę i Śmierć Zbawiciela. Dlatego Wielki Piątek w pierwotnej Cerkwi był uważany za Paschę Krzyżową lub Paschę Męki Pańskiej, a światły dzień powstania z martwych za Paschę Zmartwychwstania. Nie były to jednak dwie różne Paschy, lecz stanowiły jedną Wielką Tajemnicę przeżywaną w dwóch aspektach – Krzyża i Zmartwychwstania. Krzyżowa śmierć Chrystusa ukazała nam także, że Chrystus nie jest „ideą, wartością czy też symbolem”, ale Bogiem, który stał się Prawdziwym Człowiekiem – rodzącym się, umierającym i powstającym z grobu. Jego Zmartwychwstanie jest także naszym ludzkim zwycięstwem nad śmiercią.
Krzyż i Zmartwychwstanie to dwie drogi prowadzące nas do przeżywania jednego święta Paschy. Nie można zrozumieć Krzyża Pańskiego bez wiary w Zmartwychwstałego. Krzyż jest duchową nadzieją i radością. Jest obecny w naszych świątyniach i domach. Szczególnie w Jerozolimie możemy pokłonić się temu Krzyżowi, na którym został Ukrzyżowany nasz Pan Jezus Chrystus. Ma to szczególne znaczenie w bieżącym, 2026 roku, kiedy obchodzimy 1700-lecie odnalezienia Krzyża Pańskiego.
Historia donosi, że bizantyjska cesarzowa Helena, matka św. cesarza Konstantyna Wielkiego, bardzo pragnęła odnaleźć Krzyż Chrystusa. Jej starania doprowadziły do miejsca, w którym przeprowadzono wykopaliska i odnaleziono trzy krzyże. Nie wiedząc, na którym z nich został ukrzyżowany Chrystus, przykładano je po kolei do zmarłego, którego właśnie przenoszono w pobliżu w kondukcie pogrzebowym. Kiedy dotknięto go Krzyżem Chrystusowym, w cudowny sposób został wskrzeszony. Uroczystego podwyższenia Krzyża dokonał biskup Jerozolimy Makary, a na miejscu jego odnalezienia rozpoczęto budowę Bazyliki Zmartwychwstania Zbawiciela, którą ukończono i poświęcono w 335 roku. Ustanowiono też święto Podwyższenia Krzyża Pańskiego, które początkowo nazywano Objawieniem Krzyża. Wierzymy, że Bóg pozwoli również i naszej Cerkwi w Polsce symbolicznie uczcić ten jubileusz podczas obchodów Przemienienia Pańskiego na Świętej Górze Grabarce – miejscu tysięcy krzyży, tak jak uczyniła to podczas obchodów stulecia ogłoszenia autokefalii.
Podwyższenie Krzyża Pańskiego jest dla wiernych wezwaniem do uczestnictwa w Krzyżu Chrystusowym, do poświęcenia się Chrystusowi, naśladowania Go całym swoim życiem. Krzyż towarzyszy prawosławnemu chrześcijaninowi od narodzin aż do śmierci. Jest drogowskazem, znakiem zbawienia i zwycięstwa nad grzechem w sobie samym i w otaczającym świecie. Krzyż na mogiłach zmarłych zapewnia chrześcijan o przyszłym zmartwychwstaniu. On także zakończy, według słów Jezusa Chrystusa, nasze ludzkie losy i los całego świata, gdy ukaże się na znak Syna Człowieczego na niebie (Mt 24,30).
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
Z Bożego miłosierdzia pokorni:
+ Sawa, Metropolita Warszawski i Całej Polski
+ Abel, Arcybiskup Lubelski i Chełmski
+ Jakub, Arcybiskup Białostocki i Gdański
+ Jerzy, Arcybiskup Wrocławski i Szczeciński,
Prawosławny Ordynariusz Wojskowy
+ Paisjusz, Arcybiskup Przemyski i Gorlicki
+ Grzegorz, Arcybiskup Bielski
+ Atanazy, Biskup Łódzki i Poznański
+ Paweł, Biskup Hajnowski
+ Andrzej, Biskup Supraski
+ Warsonofiusz, Biskup Siemiatycki
Pascha Chrystusowa 2026 roku, Stołeczne Miasto Warszawa
