Zwierzchnik kanonicznej Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi metropolita Onufry w wywiadzie opublikowanym 15 maja skomentował śmierć 97-letniego zwierzchnika Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi Kijowski Patriarchat (UPC KP) Filareta Denysenki. Hierarcha powiedział, że w Cerkwi do końca liczono na skruchę Filareta, jednak do tego nie doszło. „Rozłam wywołany przez byłego metropolitę Filareta do dziś pozostaje krwawiącą raną życia cerkiewnego na Ukrainie. Jednak teraz, gdy Pan powołał go do wieczności, oddajemy go Bożemu miłosierdziu” – powiedział.
Mychajło Denysenko zrobił błyskawiczną karierę w ruskiej Cerkwi: w 1966 roku został metropolitą kijowskim i halickim, egzarchą Ukrainy – jednym z najbardziej wpływowych hierarchów patriarchatu moskiewskiego. Po śmierci patriarchy Pimena w 1990 roku został wybrany locum tenens tronu patriarszego, jednak wybory przegrał z przyszłym patriarchą Aleksym II.
Zawiedziony Denysenko obrał kurs na zerwanie z patriarchatem moskiewskim. W 1992 roku Sobór Biskupów Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi w Charkowie wyraził wobec niego brak zaufania i usunął z kijowskiej katedry. W tym samym roku Sobór Biskupów Ruskiej Cerkwi postanowił pozbawić Filareta stanu duchownego. Nie podporządkowując się tym decyzjom, Denysenko przy wsparciu ówczesnego prezydenta Ukrainy Leonida Krawczuka stał się jednym z założycieli niekanonicznej UPC KP, a w 1995 roku został ogłoszony jej „patriarchą”. W 1997 roku Sobór Biskupów Ruskiej Cerkwi Prawosławnej odłączył go od Cerkwi poprzez nałożenie anatemy.
W 2018 roku Synod Patriarchatu Konstantynopolitańskiego, który wcześniej oficjalnie uznał anatemę Filareta, jednostronnie ogłosił zniesienie kar wobec Denysenki i przywrócenie go do godności biskupiej jako „byłego metropolity kijowskiego”. Po utworzeniu przez niekanoniczne struktury – UPC KP i Ukraińską Autokefaliczną Cerkiew Prawosławną – Prawosławnej Cerkwi Ukrainy (PCU), której zwierzchnikiem został Epifaniusz (Dumenko) w grudniu 2018 roku, Filaret oświadczył, że zgodnie z zakulisowymi ustaleniami, to on powinien kierować nową strukturą. Wkrótce wszedł w konflikt z Epifaniuszemi dokonał kolejnego raskołu, tym razem w PCU, ogłaszając że UPC KP nadal pod jego kierownictwem istnieje.
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
Ałła Matreńczyk
