Gdy pewnego razu Jakub ugotował potrawę, Ezaw przyszedł zmęczony z pola. Poprosił więc Ezaw Jakuba: Jestem zmęczony. Daj mi, proszę, zjeść tej czerwonej potrawy. Dlatego nazwano go Edom. Jakub jednak powiedział: Sprzedaj mi najpierw twoje przywileje pierworodnego syna. Ezaw zaś odpowiedział: Jestem prawie umierający, na co mi przywileje pierworodnego? Wtedy Jakub powiedział: Przysięgnij mi zaraz! Przysiągł mu więc i tak sprzedał Jakubowi swoje przywileje pierworodnego syna. Wówczas Jakub podał Ezawowi chleb i potrawę z soczewicy, a on jadł i pił. Potem wstał i odszedł. Tak Ezaw zlekceważył przywilej pierworodnego (Rdz 25,29-34).
Biblijna opowieść dotyczy dwóch braci bliźniaków Ezawa i Jakuba – synów Izaaka i Rebeki, wnuków Abrahama. To wydarzenie dało początek frazeologizmowi „sprzedać coś za miskę soczewicy”, oznaczającego oddanie czegoś cennego za bezcen oraz symbolizującego lekceważenie wyższych i duchowych wartości dla zaspokojenia przyziemnych potrzeb, uzyskania chwilowej przyjemności.
Problemy pojawiły się już na początku. Gdy Rebeka – żona Izaaka – poczęła po dwudziestu latach oczekiwań i modlitw, dzieci trącały się, przepychały, a niektórzy piszą, że walczyły ze sobą w jej łonie. Żydzi powiadają, że gdy brzemienna Rebeka przechodziła obok świątyni wzniesionej na cześć bałwanów, Ezaw próbował wydostać się z łona matki. Gdy zaś przechodziła obok synagogi, podobnie postępował Jakub.
Zaniepokojona matka poszła więc poradzić się Pana. A Pan jej odpowiedział: Dwa narody są w twoim łonie, dwa różne ludy wyjdą z twego wnętrza. Jeden lud będzie silniejszy od drugiego, starszy będzie służył młodszemu (Rdz 25,23). O przepowiedni nic nie powiedziała Izaakowi. Wkrótce urodziła bliźniaków Ezawa i Jakuba. Pierwszy urodził się rudy, pokryty włosem i dlatego nazwano go Ezaw. Potem urodził się Jakub. Gdy chłopcy wyrośli, impulsywny i niespokojny Ezaw został wprawnym myśliwym żyjącym na stepie. Dobry i spokojny Jakub mieszkał w namiotach.
W tej przepowiedni chodziło o ludy Edomitów i Izraelitów. Nazwa Edomitów wzięła się od tego, że Ezaw został nazwany imieniem Edom z powodu czerwonej soczewicy. Ale określenie Edom nawiązuje też do rudych włosów Ezawa. Lud Izraelitów wywodzi się od Jakuba, który po walce z aniołem otrzymał od Boga imię Izrael. Jakub miał dwunastu synów. Każdy z nich stał się przodkiem jednego z Dwunastu Plemion Izraela.
Święty Efrem Syryjczyk opisuje historię sprzedaży pierworództwa w „Komentarzach do Pisma Świętego – Księga Rodzaju”. „Jakub, widząc że Ezaw lekceważy swoje pierworództwo, zaczął sprytnie zabiegać, aby je sobie przywłaszczyć, ufając Bogu, który powiedział: starszy będzie służył młodszemu. I oto pewnego razu Jakub gotował soczewicę, a Ezaw, zmęczony polowaniem, przyszedł i mówi do Jakuba: «Daj mi zjeść tej czerwonej potrawy», to znaczy daj mi skosztować trochę soczewicy. A Jakub rzekł do niego (…) oddaj mi (…) swoje pierworództwo i weź sobie wszystko. Ezaw przysiągł i sprzedał swoje pierworództwo, a Jakub dał mu potrawę i on zjadł. Pismo Święte, pokazując że Ezaw sprzedał swoje pierworództwo nie z powodu głodu, dodaje, że po tym, jak zjadł, wstał i odszedł: za nic mając (…) pierworództwo. Tak więc nie z powodu głodu sprzedał swoje pierworództwo, ale z lekceważenia; sprzedał je jako coś bezwartościowego, oddał za nic”.
Jakub z obawy, że kiedyś Ezaw mógłby się wycofać z transakcji, zażądał przysięgi, dzięki której ustępstwo na jego rzecz nabrałoby mocy. Przysiągł mu więc i tak sprzedał Jakubowi swoje przywileje pierworodnego syna – napisano w Piśmie Świętym (Rdz 25,33). Niektórzy twierdzą, że świadkami tej umowy byli archaniołowie Michał i Gabriel.
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
Aleksy Kordiukiewicz, fot. Anna Radziukiewicz
