Prowadzenie badań naukowych, dydaktyka oraz upowszechnianie wiedzy o mniejszościach narodowych i etnicznych to główne zadania utworzonego na wydziale Nauki o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku Centrum Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi. Centrum chce integrować potencjał badawczy w Polsce w obszarze studiów nad mniejszościami, rozwój badań interdyscyplinarnych w naukach humanistycznych i społecznych oraz wspierać projekty oparte na analizie źródeł archiwalnych, świadectwach osobistych i materialnym dziedzictwie kulturowym.
Istotnym elementem misji – czytamy na stronie Uniwersytetu w Białymstoku – jest także rozwijanie współpracy z instytucjami kultury, archiwami, organizacjami pozarządowymi, samorządami oraz partnerami międzynarodowymi. Efekty prac Centrum mają być upowszechniane w formie raportów, publikacji naukowych, serii wydawniczych oraz portali tematycznych. Ważnym obszarem działalności będzie organizacja konferencji, seminariów, szkół letnich, warsztatów i otwartych wykładów. Centrum ma pełnić również istotną rolę w dokumentowaniu i ochronie dziedzictwa kulturowego mniejszości oraz we wspieraniu rozwoju naukowego studentów i doktorantów zainteresowanych tą problematyką.
Inauguracja działalności Centrum, połączona z konferencją naukową ,,Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce – współczesne konteksty badawcze i perspektywy rozwoju” odbyła się 22 czerwca w auli UwB.
Centrum powstało dzięki decyzji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego – poinformował podczas inauguracji rektor UwB prof. Mariusz Popławski. W wydarzeniu uczestniczył podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Andrzej Szeptycki, który aktywnie wspierał inicjatywę powołania nowej naukowej placówki. Na marginesie dodajmy, że minister za rzekomą przynależność do mniejszości ukraińskiej, czego nigdy publicznie nie zadeklarował, był i jest ostatnio ostro krytykowany – w Sejmie domagano się jego dymisji.
Rektor UwB zauważył, że Centrum powołano w zróżnicowanym pod względem narodowościowym województwie podlaskim. – Sfera badań w zakresie mniejszości narodowych i etnicznych jest ważna nie tylko z perspektywy tychże mniejszości. Uważam, że są to elementy bardzo istotne z perspektywy całego państwa – zaznaczył prof. Popławski. Stwierdził, że jednym z kryteriów, które powinny być brane pod uwagę przy ocenie jak państwo funkcjonuje, jest to, w jaki sposób traktuje mniejszości narodowe i etniczne. Wskazał, że jednym z zadań Centrum jest weryfikacja tej kwestii.
– Dzisiaj mówienie o mniejszościach – zauważył dyrektor Centrum dr Artur Konopacki z UwB – w dobie ostatnich wydarzeń jest szczególnie ważne, (…) powinniśmy społeczeństwo informować, jakie są mniejszości, gdzie są, bo ludzie dzisiaj często nie mają o tym wiedzy. Zaznaczył, że żyjemy obok siebie, a często się nie znamy, a jak się nie znamy, to prowadzi to często do różnych fobii. Dodał, że zadaniem Centrum będzie też zwalczanie stereotypów o mniejszościach postrzeganych jako inni, obcy, bo to mniejszości współtworzyły Rzeczpospolitą od stuleci. – To nie jest tak, że nagle się pojawiły. (…) A chodzi o to, żeby o mniejszościach było głośno. (…) Żeby widać było, że one są. Żeby ta informacja do społeczeństwa trafiała, że nie trzeba bać się mniejszości, że to są tacy sami polscy obywatele – podkreślił Artur Konopacki. Zwrócił także uwagę, że to pierwsze takie Centrum w kraju, które obejmuje zasięgiem wszystkie mniejszości i zakłada współpracę z uczelniami, instytucjami, samorządami oraz samymi mniejszościami. Dodał, że wśród zadań Centrum będzie pokazywanie np. ministerstwu nauki, jakie rozwiązania można wnieść do szkolnictwa wyższego, ale też do szkół, by o mniejszościach było więcej w programach edukacyjnych.
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
Eugeniusz Czykwin, fot. Waldemar Kardasz
