San Remo to nadmorskie miasto we Włoszech (tam: Sanremo), znane ze słynnego festiwalu piosenki włoskiej, położone na Riwierze. Są tu dwie cerkwie prawosławne. Od dawna przyjeżdżali tu bowiem kupcy z Grecji, emigranci z Rumunii, a od XIX wieku także bogaci Rosjanie na wypoczynek. Ci ostatni przypływali statkami z portów na Krymie i z Odessy.
Jedna cerkiew stoi blisko dworca kolejowego (Corso Cavalotti 7), nosi wezwanie świętych Cyryla i Metodego. Jej włoska nazwa to Chiesa Ortodossa Rumena czyli Kościół Ortodoksyjny Rumuński. Z zewnątrz budynek zupełnie nie przypomina tradycyjnej cerkwi, brak cerkiewnych „cebulek” i krzyży prawosławnych (nawet krzyż wieńczący świątynię jest łaciński). Ma wygląd typowego neogotyckiego kościoła, a o jego obecnym statusie informuje jedynie niewielka tablica na zewnątrz. Źródła podają, że w San Remo jest zameldowanych około 800 Rumunów.
Druga cerkiew nosi nazwę Chiesa Russa, czyli Kościół Rosyjski. Jest znana i często odwiedzana nie tylko przez prawosławnych. Znajduje się w zachodniej części miasta (Via Nuvoloni 2), na początku promenady Corso Imperatrice (Bulwar Cesarzowej), nazwanej na cześć carycy Marii Aleksandrowny. Cerkiew nosi wezwanie Chrystusa Zbawiciela, św. Katarzyny Męczennicy i św. Serafina z Sarowa, chociaż początkowo planowano wezwanie tylko Chrystusa Zbawiciela.
Pomysł wzniesienia tej cerkwi wyszedł właśnie od zachwyconej miastem carycy Marii Aleksandrowny (żony Aleksandra II), która przyjechała do San Remo w 1864 roku w celach zdrowotnych. Zmarła na gruźlicę w 1880 roku, nie doczekawszy wybudowania świątyni. Dopiero bowiem w 1910 powstał komitet budowy, a w 1912 położono kamień węgielny.
Pod koniec 1913 roku budowa nie została jeszcze całkowicie ukończona, ale „aby nie pozostawić rodaków, którzy przybyli na święta, bez pociechy modlitwy”, postanowiono konsekrować cerkiew i rozpocząć w niej sprawowanie Liturgii. Regularne nabożeństwa zaczęto odprawiać tu dopiero w 1922 roku.
Projekt architektoniczny świątyni przygotował bezpłatnie, pracujący w Petersburgu (na prośbę kuzynki, która na stałe mieszkała na Riwierze) znany i ceniony rosyjski architekt Aleksiej W. Szczusiew, który później zaprojektował Mauzoleum Lenina na Placu Czerwonym w Moskwie. Szczusiew nigdy nie był w San Remo, a wszystkie rysunki konstrukcyjne wykonał miejscowy architekt, inż. Pietro Agosti (syn Rosjanki), we współpracy z inż. Antoniem Tornatorim. Agosti opracował i przedstawił ostateczny projekt do zatwierdzenia właściwym włoskim władzom, nadzorował budowę i można go uznać za głównego architekta cerkwi. Był również członkiem lokalnej rady miejskiej, a po śmierci jego imieniem nazwano ulicę (Via Pietro Agosti).
Cerkiew w San Remo swoją formą przypomina cerkwie wznoszone w tamtym czasie w Cesarstwie Rosyjskim. Podobna powstała też w niedalekiej Nicei.
Pięć cebulastych złoconych kopuł, wyłożonych ceramicznymi mozaikami w kolorach zielonym, żółtym i czerwonym, wieńczą złocone krzyże. W dekoracji zewnętrznej zwracają uwagę tzw. kokoszniki, zwane oślimi grzbietami. Złocenia i wielobarwne jaskrawe mozaiki nadają świątyni radosny wygląd. Ceglane ściany ozdobione są wstawkami z krzyżami i dekoracyjnymi płytkami. Przy ścianie południowej stoi dzwonnica. Całkowita wysokość świątyni wynosi około 50 metrów.
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
Maria i Przemysław Pilichowie, fot. autorzy
