Gospodi, wozzwach k Tiebie, usłyszy mia: wonmi głasu molenija mojego, wniegda wozzwati mi k Tiebie. Do isprawitsa molitwa moja, jako kadiło pred Toboju, wozdiejanije ruku mojeju – żertwa wieczerniaja (Ps 140,1-2)
Panie, wołam do Ciebie, wysłuchaj mnie, zważ na głos mego błagania, gdy wołam do Ciebie. Niech wzniesie się moja modlitwa, jak kadzidło przed Tobą, podniesienie rąk moich – jak ofiara wieczorna
Psalm 140/141 został włączony do obrzędu wieczerni już w IV wieku. Oddziaływanie tej modlitwy daje się bardzo silnie odczuć, gdy cerkiewne światło świec rozjaśnia mrok nocy. Czyż można lepiej prosić Boga o wysłuchanie naszych modlitw? To doskonała modlitwa dla każdego wiernego. Pełna pokory i ufności. To modlitwa człowieka proszącego o wybawienie z opresji, z drugiej strony chodzi o to, by niebezpieczna sytuacja nie sprowokowała do grzechu. Tekst psalmu zawiera ważną myśl, że modlitwa jest równie cenna dla Boga, jak starotestamentowe ofiary wieczorne i kadzidło.
Gdy pierwszy król Izraela Saul nie sprostał oczekiwaniom Boga, prorok Samuel powiedział: Popełniłeś głupstwo! Gdybyś zachował przykazanie PANA, twojego Boga, które On ci dał, PAN utwierdziłby twoje królestwo nad Izraelem na wieki. Teraz jednak twoje królestwo się nie utrzyma. PAN wyszukał sobie bowiem człowieka według swego serca i PAN ustanowił go księciem nad swoim ludem, ponieważ nie zachowałeś tego, co PAN ci nakazał (1 Sm 13,13-14). Bóg posłał Samuela, aby odnalazł Jego wybranego pasterza, Dawida, syna Jessego (1 Sm 16,10-13). Samuel namaścił Dawida oliwą pośród jego braci i od tego dnia duch PANA przeniknął Dawida (1 Sm 16,13). Wtedy też duch PANA odstąpił od Saula, opanował go zły duch, posłany przez PANA (1 Sm 16,14). Dawid miał wtedy lat kilkanaście.
Gdy dręczony przez złego ducha Saul szukał kogoś dobrze grającego na lirze, pomyślano o Dawidzie. Dawid przybył do Saula i został jego przybocznym. Powszechnie znane jest biblijne opowiadanie o zwycięskiej walce Dawida z olbrzymim Goliatem, z którym wszyscy inni bali się walczyć. Po tym wydarzeniu sława Dawida rosła, co wywoływało zazdrość w Saulu. Był bardzo niezadowolony, gdy Dawid stał się znanym wojownikiem. Kobiety grały i tak śpiewały: Saul pobił tysiące, a Dawid dziesiątki tysięcy. Wówczas Saul bardzo się rozgniewał i nie spodobały mu się te słowa: Dawidowi przypisały dziesiątki tysięcy, a mnie tylko tysiące. Brakuje mu jeszcze tylko królestwa! Od tego czasu Saul podejrzliwie przyglądał się Dawidowi (1 Sm 18,7-9). W końcu zaczął imać się różnych sposobów, aby go zgładzić. Dlatego Dawid przez następne lata swojego życia uciekał przed królem.
Podczas ucieczki zgromadził silne wojska i dzięki pomocy Bożej pokonywał wszelkie trudności. Zawsze przy tym radził się Boga (1 Sm 23,2-6; 1 Sm 23,9-13; 2 Sm 5,22-23). Podobnie było i później, gdy został już królem. Posłuszeństwo zostało nagrodzone i PAN wspomagał Dawida wszędzie, gdzie ten się udawał (2 Sm 8,6).
Dawidowi zdarzało się mieć słabości i grzeszyć, jak w przypadku Batszeby, żony Uriasza Chetyty. Doprowadził do śmierci Uriasza podczas bitwy i ożenił się z Batszebą (2 Sm 11). Czyn ten nie spodobał się Bogu. Dzięki działaniu proroka Natana Dawid okazał skruchę, odpowiedział pokutą i posłuszeństwem Bogu. Dużo później to Salomon, syn Dawida i Batszeby, zasiadł po nim na tronie Izraela. W międzyczasie doszło do spisku Absaloma, trzeciego syna Dawida, przeciwko ojcu. Absalom ogłosił się królem i zajął Jerozolimę. Zagrożony Dawid musiał uciekać wraz z cudzoziemskimi najemnikami. Ostatecznie wojska Dawida pokonały armię Absaloma w lesie Efraima.
Dawid był pasterzem, wojownikiem, poetą i królem. Przypisuje mu się 73 psalmy. Wychwala w nich Boga i zabiega o Jego względy. Pismo Święte nazywa go śpiewakiem psalmów Izraela (2 Sm 23,1 – BT). Król Dawid został też nazwany człowiekiem według Bożego serca (1 Sm 13,14), ponieważ mimo poważnych grzechów (cudzołóstwo, morderstwo) cechowała go głęboka wiara, absolutna ufność Bogu, pokora oraz szczera pokuta. W ciężkich chwilach swego życia zawsze zwracał się z pokorą, wiarą i ufnością do Boga.
Nasz psalm Dawida powstał w jednym z okresów jego życia, pełnego prześladowań, udręki i niebezpieczeństw. Choć dokładny czas powstania jest trudny do ustalenia, komentatorzy biblijni sugerują, że Dawid najprawdopodobniej napisał go, gdy przebywał na pustyni ścigany przez króla Saula. Inni sądzą, że było to wtedy, gdy uciekał przed zbuntowanym synem Absalomem. Dawid, otoczony przez wrogów i nieprawych ludzi, którzy zastawiają na niego sidła, prosi nie tylko o fizyczne ocalenie, ale i o ochronę przed grzechem i pokusami. Słowa dotyczące ofiary wieczornej mogą sugerować tęsknotę za świątynią. Pojawiające się w dalszej części psalmu słowa o rozrzuconych kościach wskazują na wyczerpanie i rozpacz osamotnionego człowieka. Skupimy się jednak na dwóch pierwszych wersetach.
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
Aleksy Kordiukiewicz, fot. Anna Radziukiewicz
