Po raz drugi spotkali się od 11 do 13 września prawosławni, rozproszeni po Polsce i za granicą, dla których duchową ojczyzną pozostaje Chełmszczyzna i Południowe Podlasie. Przybyło w tym roku 180 osób.
Uroczystości rozpoczęła wspólna modlitwa w cerkwi Narodzenia Bogarodzicy we Włodawie w święto ku czci Ścięcia Głowy św. Jana Chrzciciela. Odsłużono panichidę za zmarłych mieszkańców Chełmszczyzny i Południowego Podlasia, którzy niejednokrotnie dawali w swym życiu wyjątkowe świadectwo prawosławia. Podczas molebna modlono się za organizatorów i uczestników zjazdu.
Wspólnie z arcybiskupem lubelskim i chełmskim Ablem modlili się ojcowie Włodzimierz Jacyszyn z Łucka, Jerzy Ignaciuk z Włodawy, Jan Łukaszuk z Bończy, Witalis Leonczuk z Braniewa, Tomasz Łotysz z Horostyty, Jarosław Szczur z Chełma oraz protodiakoni Marek Waszczuk i Mirosław Demczuk. Śpiewał chór Wołyńskie Dzwony z Łucka pod kierownictwem Marii Fedosiuk-Wisłockiej, która związana jest z Ziemią Chełmską.
– Nasz zjazd to przede wszystkim wydarzenie duchowe – mówił władyka.
W sobotę 12 września zgromadzeni poznawali sakralne bogactwo miejsc na Południowym Podlasiu. Udano się do Jabłecznej, gdzie na skrzyżowaniu dróg od 2024 roku powstaje panteon tożsamości i wiary diecezji lubelsko-chełmskiej. Proboszcz parafii w Chełmie, o. Jarosław Szczur przedstawił rys historyczny miejsca. W 2024 pojawił się tu krzyż upamiętniający stulecie autokefalii naszej Cerkwi, uczczono pamięć patrona diecezji św. Atanazego Brzeskiego, a w 2025 roku dziękczynienie kierowano wobec Ojców I Soboru Powszechnego, którego 1700-lecie obchodzono na całym prawosławnym świecie. – W tym miejscu łączy się świadectwo triumfu prawosławnej wiary – IV, XVII i XX wieku – zaznaczył duchowny.
Modlono się przed cudotwórczą ikoną św. Onufrego Wielkiego w jabłeczyńskim monasterze, który nieprzerwanie od ponad pięciuset lat trwa w żywym świadectwie prawosławia.
Nabożeństwo dziękczynne celebrowali arcybiskupi lubelski i chełmski Abel oraz przemyski i gorlicki Paisjusz z namiestnikiem monasteru o. archimandrytą Piotrem (Dawidziukiem).
Dla władyki Paisjusza tu są jego rodzinne korzenie – Znajdujemy się w miejscu, które można nazwać kolebką wiary oraz rozsadnikiem struktur cerkiewnych w Polsce – mówił władyka. – Tutaj formowały się pokolenia hierarchów, duchownych i liderów życia naszej Cerkwi. Tak jest i dzisiaj i dlatego chcemy tu być razem.
Arcybiskup Abel zaprezentował nowe wydawnictwo diecezji „Duchowieństwo, służba cerkiewna oraz parafie prawosławne na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu w latach 1875-1915”. Autor publikacji, o. Aleksander Fedczuk, na ponad 1300 stronach przedstawił życie cerkiewne, w którym czynny udział brali przodkowie uczestników zjazdu. – Jestem przekonany, że wielu znajdzie w tej publikacji bliskich, którzy w różny sposób uczestniczyli w życiu liturgicznym naszej Cerkwi. To leksykon dla genealogii duchowej wielu prawosławnych rodzin w Polsce i poza nią – podkreślił władyka.
O. Jan Grajko, proboszcz parafii w Kodniu, przedstawił historię swojej parafii oraz współczesną sytuację życia nadbużańskiej wspólnoty.
Przesłanie metropolity Iłariona, syna Ziemi Chełmskiej i inicjatora odnowy prawosławnego cmentarza w Typinie na Tomaszowszczyźnie, odczytał dr Andrij Borowyk, kuzyn hierarchy. Było to swoiste zaproszenie do pielęgnowania rodzimych tradycji.
Uczestnicy zjazdu odwiedzili dom zakonny św. Serafina z Sarowa w Kostomłotach. Grupę przyjął jego przełożony, o. archimandryta Ambroży (Godun), który opowiedział o działalności szkółki sadzonek oraz produkcji ekologicznych produktów spożywczych w monasterze.
Szczególnym momentem sobotniego programu był akatyst ku czci ikony Matki Bożej Szybko Spełniającej Prośby w Terespolu. Cerkiew ku czci św. Jana Teologa po brzegi wypełniła się uczestnikami zjazdu oraz wiernymi parafii. Od cudownego wydzielania wonnego oleju przez ikonę w 2010 roku miejsce to jest świadkiem wielu duchowych uzdrowień i przemian, gromadząc we wtorki i czwartki chrześcijan różnych wyznań.
Do wspólnoty zjazdu dołączył o. Jarosław Jaszczuk z Olsztyna, który rodzinnymi korzeniami jest związany z nadbużańskim regionem. W modlitwie wzięli udział również lokalni proboszczowie: o. o. Jarosław Łoś z Terespola, Michał Ciuchaj z Kobylan oraz Jan Kulik z Zahorowa. Podczas nabożeństwa modlono się o zdrowie metropolity Sawy, duchowego ojca zjazdu i syna prawosławnej Zamojszczyzny.
(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)
o. Jarosław Szczur, fot. G. Hankiewicz, Z. Maciejuk
