Home > Listopad 2026 > Prawosławie na świecie

Bułgaria

Wizyta patriarchy Bartłomieja

17 października na zaproszenie Świątobliwego Synodu Bułgarskiej Cerkwi przybył do Sofii patriarcha Konstantynopola Bartłomiej. Trzydniowa wizyta została zorganizowana z okazji 1150 rocznicy urodzin oraz 1080 rocznicy zaśnięcia św. Jana Rilskiego, duchowego patrona kraju.

Przyjazdowi hierarchy towarzyszyły liczne protesty ze zbieraniem podpisów włącznie oraz krytyczne publikacje w bułgarskiej i zagranicznej prasie. Przed Pałacem Synodalnym powitały go transparenty z napisem „Bartłomieju, twoje ręce są splamione krwią wiernych ukraińskich parafii” oraz okrzyki „Anaksios” (Niegodny).

18 października, w niedzielę, patriarcha ekumeniczny był obecny na Liturgii w soborze patriarchalnym św. Aleksandra Newskiego jako gość. Dziennikarzom powiedział, że modlił się o pokój i jedność Cerkwi prawosławnej.

Zwierzchnik Cerkwi bułgarskiej, patriarcha Daniel,podkreślił, że wspólny udział w uroczystościach ku czci św. Jana Rilskiego, mimo istniejących różnic, pokazuje, jak ważne jest prowadzenie rozmów i poszukiwanie sposobów rozwiązywania problemów.

19 października już w rilskim monasterze, dokąd przeniosły się jubileuszowe uroczystości, obaj patriarchowie współprzewodniczyli Liturgii. Gdy podczas Wielkiego Wejścia patriarcha Bartłomiej wymienił Epifaniusza (Dumenko), wśród zwierzchników autokefalicznych Cerkwi lokalnych rozległy się głosy „Anatema”.

W rozmowie z dziennikarzami patriarcha Konstantynopola powiedział, że bułgarska Cerkiew mogłaby odegrać rolę pośrednika w sporze między patriarchatem ekumenicznym a ruską Cerkwią, utrzymuje bowiem dobre relacje z obydwiema stronami.

Hierarcha obarczył Moskwę odpowiedzialnością za obecny kryzys w świecie prawosławnym. Jak zaznaczył, przezwyciężenie obecnej sytuacji wymaga „pokuty, szczerości, modlitwy” oraz świadomości odpowiedzialności za przyszłość prawosławia. Odniósł się również do wcześniejszych napięć w relacjach z obecnym zwierzchnikiem Cerkwi bułgarskiej, Danielem. Przyznał, że gdy Daniel pełnił jeszcze funkcję metropolity Widynia, skierował do niego list, który Bartłomiej określił jako „niezbyt przyjazny”. Obecnie łączy ich „szczera przyjaźń”.

Wielu oskarża Konstantynopol o obecny kryzys w świecie prawosławnym, ponieważ przyznał autokefalię Prawosławnej Cerkwi Ukrainy (PCU) – powiedział zwierzchnik Fanaru. Jednak na Fanarze nadal uważa się, że „wiele milionów ukraińskich braci miało prawo uzyskać własną niezależność wewnętrzną” i nie być zależnymi od Moskwy, która – jego zdaniem – „w rzeczywistości okazała się wrogiem narodu ukraińskiego, a nie bratem w wierze”.

„Patriarchat ekumeniczny, jako Cerkiew-Matka, przyznał Ukrainie autokefalię i modlimy się, aby jak najszybciej cały naród ukraiński przyjął tę decyzję i zjednoczył się wokół kanonicznego zwierzchnika, metropolity Epifaniusza, wybranego przez Sobór Zjednoczeniowy w grudniu 2018 roku” – podkreślił. Zwracając się do wiernych, którzy nie uznają PCU, zwierzchnik Fanaru wezwał tych, którzy „wciąż marzą o Moskwie”, aby przestali to robić.

Przypomnijmy, że PCU została utworzona 15 grudnia 2018 roku podczas tak zwanego Soboru Zjednoczeniowego w Sofijskim Soborze w Kijowie, z połączenia dwóch niekanonicznych struktur – Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej (UACP) oraz Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi Patriarchatu Kijowskiego (szerzej piszemy o tym na str. 48-49).

6 stycznia 2019 roku patriarcha Bartłomiej wręczył Epifaniuszowi Dumence tomos o autokefalii.

W ciągu kolejnych lat PCU uznały jedynie cztery autokefaliczne Cerkwie prawosławne – konstantynopolitańska, aleksandryjska, grecka i cypryjska. Większość autokefalicznych Cerkwi, w tym Cerkiew bułgarska, nadal nie uznaje tej struktury.

Estonia

Zaskarżenie władz

Estońska Prawosławna Cerkiew i Piuchticki Monaster złożyły skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w związku z ustawą, która nakazuje zerwanie więzi z patriarchatem moskiewskim. Zdaniem prawników reprezentujących wspólnoty, władze stawiają prawosławnych przed wyborem, który może oznaczać konieczność rezygnacji z ich tożsamości religijnej.

Jak informuje estoński portal ERR, sprawa dotyczy przepisów zobowiązujących wspólnoty prawosławne do zerwania powiązań z patriarchatem moskiewskim pod groźbą zakończenia ich działalności.

Adwokat przysięgły Artur Kniazev, reprezentujący Cerkiew i monaster, ocenił, że działania władz w praktyce zmuszają wiernych do wyboru między własną tradycją religijną a dalszym funkcjonowaniem wspólnoty. – W prawosławiu nie można jednostronnie zmienić zasad i nadal pozostać prawosławnym. Urzędnicy proponują wybór między dwiema niemożliwymi do zaakceptowania opcjami: wybierzcie inną Cerkiew albo zakończymy waszą działalność – powiedział.

Zwrócił uwagę na sytuację Piuchtickiego Monasteru, w którym mieszka około 90 mniszek. Średnia wieku zakonnic przekracza 60 lat, a wspólnota od ponad 135 lat nieprzerwanie prowadzi życie modlitewne, zanosząc modlitwy za Estonię. – Jeśli modlitwy 90 starszych kobiet mogą zagrozić bezpieczeństwu narodowemu, to problem z pewnością nie leży po stronie mniszek – stwierdził.

Inny adwokat reprezentujący stronę cerkiewną, Steven-Christo Evestus, podkreślił, że estońskie organy państwowe nie wskazały żadnego bezprawnego działania ze strony Cerkwi ani monasteru.

Według prawnika władze podejmują działania wymierzone w te wspólnoty, mimo że nie stwierdzono popełnienia przez nie żadnego naruszenia prawa.

Skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka mają na celu zakwestionowanie działań państwa wobec wspólnot prawosławnych. Sprawa dotyka szerszego problemu granic ingerencji władz w życie religijne oraz relacji między bezpieczeństwem państwa a wolnością wyznania i prawem do zachowania tradycji kanonicznej.

(ciąg dalszy dostępny w wersji drukowanej lub w E-wydaniu Przeglądu Prawosławnego)




na podst. sedmitza.ru, spzh.eu oprac. Ałła Matreńczyk

Odpowiedz